Về khuya một mình an toàn hơn hẳn khi bạn chuẩn bị trước ba thứ: pin điện thoại và xe ở trạng thái sẵn sàng, một lộ trình sáng và đông đã quen từ ban ngày, và một người tin cậy biết bạn đang trên đường, kèm giờ hẹn báo bình an. Dọc đường, biết trước vài điểm dừng an toàn như cửa hàng mở cửa thâu đêm, cây xăng, bệnh viện, trụ sở công an.
Làm ca ở quán cà phê, nhà hàng, siêu thị, học thêm buổi tối, tan làm muộn ở văn phòng là chuyện hằng ngày của rất nhiều người trẻ ở thành phố. Phần lớn những chuyến về khuya đều bình yên. Bài này không nhằm làm bạn sợ đi đêm, mà để biến vài việc chuẩn bị nhỏ thành thói quen, như đội mũ bảo hiểm, để nếu có trục trặc bạn đã sẵn cách xử lý.
Chuẩn bị trước khi ra về
Năm phút cuối ca hoặc cuối buổi học, kiểm nhanh những thứ dưới đây. Làm vài lần là thành phản xạ:
- Pin điện thoại trên 30%, hoặc có sạc dự phòng nhỏ trong túi. Điện thoại là đèn pin, bản đồ, cách liên lạc của bạn khi có chuyện.
- Xe đủ xăng hoặc đủ pin cho cả quãng đường cộng thêm một chút dư. Đổ xăng, sạc xe từ chiều thay vì để tối mới tìm.
- Một ít tiền mặt để riêng, đủ cho một chuyến xe hoặc vá lốp, phòng khi điện thoại hết pin hay mất sóng.
- Chìa khoá phòng để ở túi dễ lấy, không phải lục balo khi đến cổng.
- Nhớ thuộc một số điện thoại của người thân hoặc bạn thân, phòng khi phải mượn máy người khác để gọi.
- Nhắn người tin cậy câu đơn giản "em về đây, khoảng 30 phút nữa tới".
Áo khoác có phản quang, đèn xe sáng và mũ bảo hiểm cài quai không chỉ là chuyện luật giao thông. Ban đêm, khả năng người khác nhìn thấy bạn trên đường là một phần quan trọng của an toàn.
Chọn lộ trình: sáng và đông hơn quan trọng hơn ngắn
Đường tắt qua hẻm vắng có thể nhanh hơn năm phút, nhưng nếu xe hỏng, bị ngã hay bị ai đó làm phiền, ở đó sẽ không có ai giúp. Lộ trình về khuya nên ưu tiên đường lớn, có đèn, có hàng quán mở cửa muộn, dù dài hơn một chút.
Tuần đầu đi làm ở chỗ mới, đi thử đường về vào ban ngày hoặc cuối tuần. Để ý những đoạn tối, vắng, đang thi công, ngập khi mưa; chọn đường tránh chúng. Ghi nhớ hai lộ trình, một chính và một dự phòng, để khi đường chính bị chặn bạn không phải mở bản đồ giữa đường vắng.
Không nên đi một lộ trình cố định đến từng phút mỗi ngày nếu bạn đã thấy có điều bất thường, ví dụ hay gặp một người lạ ở cùng chỗ. Thay đổi giờ về hoặc đường về đôi chút, và kể với người tin cậy hoặc quản lý nơi làm việc.
Hẹn giờ báo bình an: cách làm không ngột ngạt
Mục tiêu là có một người biết bạn đang trên đường, mà không biến thành báo cáo từng phút. Cách làm nhiều người dùng:
- Chọn một người cố định: bạn thân, anh chị ở cùng thành phố, hoặc người nhà. Hai bên thống nhất từ trước.
- Lúc rời chỗ làm, nhắn một tin ngắn: đang về, dự kiến mấy giờ tới.
- Khi về tới phòng, nhắn "đã tới". Chỉ hai tin nhắn mỗi tối.
- Thoả thuận mốc báo động: quá giờ dự kiến 30 phút mà chưa có tin "đã tới", người kia gọi cho bạn; gọi không được thì gọi chủ trọ hoặc người quen gần chỗ bạn.
- Bật chia sẻ vị trí tạm thời trong ứng dụng nhắn tin cho người đó những đêm về đặc biệt muộn, tắt khi đã về.
- Đổi lại, bạn cũng làm như vậy cho họ khi họ về muộn. Thoả thuận hai chiều thì không ai thấy bị quản.
Người nhận tin không cần thức chờ. Nhiều người đặt chế độ để tin nhắn của người đó vẫn reo khi điện thoại ở chế độ im lặng, và chỉ gọi lại khi đã quá mốc thoả thuận.
Điểm an toàn dọc đường và khi nào dùng
Khi có chuyện trên đường, việc đầu tiên là đến chỗ sáng, có người. Ghi nhớ trước vài điểm trên lộ trình của bạn:
| Điểm | Vì sao an toàn | Dùng khi |
|---|---|---|
| Cửa hàng tiện lợi mở cửa thâu đêm | Có đèn, có nhân viên, thường có camera | Cảm thấy bị theo, cần sạc điện thoại, cần chờ người đến đón |
| Cây xăng | Có người trực, đèn sáng, đường lớn | Xe có vấn đề, cần hỏi đường |
| Bệnh viện, phòng khám cấp cứu | Có bảo vệ trực đêm | Bị ngã, bị thương, thấy người gặp nạn |
| Trụ sở công an phường | Có người trực | Bị làm phiền, bị đe doạ, cần trình báo |
| Quán ăn đêm đông người | Có người, có đèn | Cần dừng lại bình tĩnh, gọi điện |
Không cần thuộc hết; chỉ cần biết trên đường về của mình có hai, ba chỗ như vậy ở đâu. Nếu cảm thấy có người đang đi theo, rẽ vào một điểm sáng có người, gọi điện cho người tin cậy, và chờ ở đó. Cách xác nhận mình có đang bị theo hay không, cũng như cách đi xe công nghệ một mình an toàn, đã có bài riêng ở các trang chuyên về tự vệ.
Xe hỏng, xe hết xăng giữa đường lúc khuya
Dắt xe đến chỗ sáng trước. Đừng dừng giữa đoạn tối để loay hoay. Dắt xe đến cây xăng, cửa hàng, quán còn mở gần nhất, rồi mới xử lý.
Gọi người tin cậy, báo vị trí. Nói rõ bạn đang ở đâu, gặp chuyện gì. Nếu cần, nhờ họ đến đón hoặc gọi giúp tiệm sửa xe quen.
Cẩn thận với người tự đến đề nghị giúp. Phần lớn những người dừng lại hỏi han lúc khuya là người tốt, nhưng nếu ai đó nhiệt tình quá mức, đòi chở bạn đi chỗ khác, đòi giữ xe hay giữ điện thoại, hãy từ chối lịch sự và ở lại chỗ đông người.
Gửi xe lại, về bằng cách khác. Nếu không sửa được ngay, hoặc đã quá khuya mà tiệm quanh đó đều đóng cửa, hỏi gửi xe ở cây xăng, quán quen hoặc bãi giữ xe, chụp ảnh nơi gửi, rồi về bằng xe công nghệ hoặc nhờ người đón. Sáng hôm sau quay lại lấy.
Về tới cổng: mấy phút cuối cũng cần để ý
Đoạn cuối, từ đầu hẻm vào cổng và từ cổng lên phòng, là lúc người ta dễ lơ là nhất vì đã thấy "về tới nhà". Lấy sẵn chìa khoá trước khi tới cổng, không đứng lục túi dưới ánh đèn đường. Nhìn quanh một lượt trước khi mở cổng; nếu có người lạ đứng gần, đi tiếp một đoạn, gọi cho chủ trọ hoặc người cùng dãy, chờ một chút rồi quay lại.
Mở cổng xong thì đóng lại ngay, không để ai đi theo vào. Vào phòng, khoá cửa và gài chốt trước khi làm việc khác, rồi mới nhắn tin "đã tới". Nếu thấy cửa phòng có dấu hiệu bị cạy, đèn tắt bất thường, đồ đạc ngoài cửa bị xáo trộn, đừng vào một mình; quay ra chỗ có người và gọi chủ trọ, gọi 113 nếu nghi có người bên trong.
Ngày nhận lương, ngày mang theo nhiều tiền mặt hoặc đồ giá trị, nên về sớm hơn nếu được, hoặc đi cùng đồng nghiệp một đoạn. Không cần kể với người không thân về chuyện lương, tiền bạc, giờ tan ca của mình.
Cuối cùng, đừng để những điều trên khiến mỗi chuyến về khuya thành một nỗi lo. Phần lớn người làm ca tối ở thành phố đi về hàng trăm lần mà không gặp chuyện gì. Chuẩn bị là để nếu có trục trặc thì bạn đã biết ngay bước tiếp theo, còn lại cứ thong thả về nhà, nghe một bài hát quen, và nhắn tin "đã tới" khi vừa khoá cửa.
Nói chuyện với nơi làm việc về ca tối
An toàn đi về khuya không chỉ là chuyện của riêng bạn. Nơi làm việc có thể giúp nhiều hơn bạn nghĩ:
- Hỏi quản lý xem có thể xếp ca để không phải về quá muộn liên tục nhiều ngày.
- Đề nghị ra về cùng đồng nghiệp đi cùng hướng, hoặc chờ nhau ra bãi xe.
- Hỏi chỗ để xe ở nơi làm việc có đèn, có người trông vào giờ tan ca không.
- Nếu từng bị làm phiền trên đường về, kể cho quản lý biết để mọi người cùng cảnh giác.
- Lưu số điện thoại của một đồng nghiệp ở gần nhà mình.
Nếu công việc bắt bạn về khuya thường xuyên mà đường về không an toàn, đó là một yếu tố chính đáng để cân nhắc đổi ca, đổi chỗ trọ gần hơn, hay đổi việc. Sức khoẻ và an toàn của bạn đáng được tính vào khi chọn việc làm thêm, cũng như tiền công.
Đi bộ hoặc chờ xe buổi tối: giữ sự chú ý cho đường
Đoạn đi bộ từ chỗ làm ra bến xe buýt, từ chỗ xe công nghệ thả xuống vào đến hẻm, hay chờ người đón ở vỉa hè là lúc nhiều người cắm mắt vào điện thoại và đeo tai nghe hai bên. Ban đêm, nên giữ ít nhất một bên tai nghe tháo ra hoặc vặn nhỏ, nhìn đường nhiều hơn nhìn màn hình.
Cầm điện thoại sát người, không giơ ra mép đường, nhất là ở những đoạn có xe máy chạy sát lề. Túi xách đeo chéo, quay về phía trong vỉa hè. Chờ xe ở chỗ có đèn, gần cửa hàng còn mở, thay vì đứng một mình ở góc tối cho kín đáo.
Khi đặt xe công nghệ, chờ trong cửa hàng hoặc sảnh cho đến khi xe tới, kiểm biển số và tên tài xế khớp với ứng dụng rồi mới lên. Nhắn cho người tin cậy thông tin chuyến xe nếu về rất muộn. Ngồi ghế sau, để túi xách bên mình, và nếu thấy tài xế đi lệch lộ trình mà không giải thích, hỏi thẳng và nhờ dừng ở chỗ sáng gần nhất.
Câu hỏi thường gặp
Pin điện thoại bao nhiêu thì nên sạc trước khi về khuya?
Nên giữ trên khoảng 30% khi rời chỗ làm, hoặc mang sạc dự phòng nhỏ. Điện thoại là đèn pin, bản đồ và cách liên lạc của bạn, hết pin giữa đường lúc khuya làm mọi việc khó hơn nhiều.
Có cần chia sẻ vị trí liên tục cho người thân không?
Không cần liên tục. Hẹn giờ báo bình an bằng hai tin nhắn, lúc đi và lúc tới, đã đủ cho phần lớn trường hợp. Chỉ bật chia sẻ vị trí tạm thời những đêm về đặc biệt muộn và tắt khi đã về.
Đi đường tắt qua hẻm cho nhanh có sao không?
Ban đêm nên ưu tiên đường lớn, có đèn, có người, dù dài hơn vài phút. Hẻm vắng mà xe hỏng hay bị ai làm phiền thì không có ai giúp được bạn.
Thấy có người đi theo thì làm gì?
Rẽ vào một điểm sáng có người như cửa hàng mở cửa thâu đêm, cây xăng, gọi điện cho người tin cậy và chờ ở đó. Nếu bị đe doạ, gọi 113 và nói rõ vị trí.
Xe hết xăng giữa đường lúc nửa đêm thì xử lý sao?
Dắt xe đến chỗ sáng gần nhất, gọi người tin cậy báo vị trí. Nếu không xử lý được, gửi xe ở cây xăng hoặc quán quen, chụp ảnh nơi gửi, rồi về bằng xe công nghệ hoặc nhờ người đón.
Về tới cổng thấy người lạ đứng gần thì sao?
Đừng dừng mở cổng ngay. Đi tiếp một đoạn, gọi chủ trọ hoặc người cùng dãy, chờ người đó đi hoặc có người ra đón rồi mới vào. Vào phòng thì khoá cửa ngay.