Một người nấu ăn ở phòng trọ chỉ cần khoảng 12 món dụng cụ: một nồi nhỏ có nắp, một chảo chống dính, một thớt, một con dao, một muôi, một sạn, đũa nấu, hai bát, một đĩa, một rổ nhỏ, một hộp có nắp và một chiếc kéo. Cả bộ vừa trong một thùng nhựa cỡ hộp giày lớn, đủ để nấu cơm, xào, luộc, nấu canh, chiên trứng cho cả tuần.
Nếu đã có nồi cơm điện, danh sách còn rút được nữa. Bài này đi theo việc nấu thay vì theo bộ sản phẩm: mỗi món dùng để làm gì, món nào gánh được hai ba việc, món nào nhìn hữu ích nhưng nên để sau, và cách cất cả bộ trong phòng không có tủ bếp. Chuyện chọn chất liệu, chọn nồi theo loại bếp có hướng dẫn kỹ ở các trang chuyên về đồ gia dụng và điện máy; ở đây chỉ bàn chuyện cần những gì.
Mười hai món và việc mỗi món gánh
Bảng sắp theo mức cần thiết. Nếu ngân sách eo hẹp, bắt đầu từ sáu dòng đầu; sáu dòng sau thêm dần trong tháng:
| Món | Dùng cho | Gợi ý chọn | Thay tạm bằng |
|---|---|---|---|
| Nồi nhỏ có nắp (khoảng 16–18 cm) | Luộc, nấu canh, nấu mì, hâm đồ | Đáy hợp với loại bếp đang có, nắp kính để nhìn | Nồi cơm điện cho một số việc |
| Chảo chống dính (khoảng 20–24 cm) | Chiên trứng, xào rau, áp chảo thịt cá | Thành hơi cao để xào không văng | Nồi nhỏ xào được nhưng dính hơn |
| Dao bếp cỡ vừa | Thái, băm, gọt | Cán chắc, lưỡi dài khoảng một bàn tay | Không nên thay |
| Thớt nhỏ | Thái đồ sống và chín | Hai mặt dùng riêng sống và chín, hoặc hai thớt mỏng | Đĩa sứ phẳng, kém an toàn hơn |
| Đũa nấu dài, sạn, muôi | Đảo, lật, múc | Chất liệu chịu nhiệt, không làm xước chảo | Đũa ăn, dễ bỏng tay |
| Hai bát, một đĩa, thìa, đũa | Ăn, trộn, đựng | Bát tô lớn dùng được cả để trộn gỏi | Không nên thay |
| Rổ nhỏ có lỗ | Rửa rau, chắt nước luộc mì | Loại có tay cầm, gác được lên miệng nồi | Nắp nồi hé để chắt |
| Kéo bếp | Cắt rau thơm, mở gói, cắt thịt | Tháo rời được để rửa | Dao |
| Hộp có nắp (2–3 chiếc) | Trữ đồ thừa, mang cơm đi | Dùng được trong lò vi sóng nếu có | Bát úp đĩa |
| Ấm siêu tốc | Đun nước pha mì, trụng rau | Dung tích nhỏ, có tự ngắt | Nồi đun |
| Khăn lau và miếng rửa | Rửa, lau | Hai khăn khác màu cho bếp và tay | Không nên thay |
| Thùng nhựa có nắp | Cất cả bộ | Vừa gầm bàn hoặc gầm giường | Thùng carton, dễ ẩm |
Kích thước nồi, chảo ghi trong bảng là cỡ hợp với một người, không phải con số bắt buộc. Nồi quá to tốn điện để đun và khó rửa trong bồn nhỏ; nồi quá nhỏ thì luộc rau bị trào. Nếu dùng bếp từ, kiểm tra đáy nồi chảo có nhận bếp từ trước khi mua.
Món đa năng nhất: một nồi và một chảo
Nếu chỉ được chọn hai món, hãy chọn một nồi nhỏ có nắp và một chảo chống dính có thành cao. Với hai món này, một người nấu được gần như mọi bữa thường ngày: luộc trứng, luộc rau, nấu canh, nấu mì, hâm cơm bằng nồi; chiên trứng, xào rau, rim thịt, áp chảo cá bằng chảo. Chảo thành cao còn nấu được canh ít nước hoặc mì xào, đỡ một chiếc nồi khi cần.
Nắp nồi quan trọng hơn người ta nghĩ. Đậy nắp giúp nước sôi nhanh hơn, tốn ít điện hơn, ít hơi nước bay khắp phòng hơn. Nắp cũng dùng để hấp đơn giản: đặt bát chứa đồ cần hấp lên một vật kê trong nồi có chút nước, đậy nắp. Nhiều người dùng chính nắp nồi để che chảo khi chiên, giảm dầu bắn ra bàn.
Với nồi cơm điện, nhiều việc của nồi nhỏ được gánh luôn: nấu cháo, hấp rau củ trên xửng, luộc trứng cùng lúc nấu cơm. Bài riêng về nấu cả bữa bằng nồi cơm điện có cách làm cụ thể. Người có nồi cơm điện và ấm siêu tốc thậm chí có thể chưa cần nồi riêng trong tuần đầu.
Những món nên để sau, dù nhìn rất hữu ích
Phòng trọ chật và ngân sách tháng đầu có hạn. Các món dưới đây không sai, chỉ là chưa cần cho đến khi bạn biết mình nấu những gì:
- Bộ dao nhiều chiếc: một người nấu đơn giản dùng một con dao cỡ vừa cho gần hết mọi việc. Thêm một dao nhỏ gọt trái cây nếu thật cần.
- Nồi chiên không dầu, lò nướng mini: tiện nhưng tốn chỗ và tốn điện. Nhiều phòng trọ không có ổ cắm đủ tải hoặc không cho dùng. Hỏi chủ nhà trước, và chỉ mua khi đã nấu đều ở phòng vài tháng.
- Máy xay sinh tố: hữu ích nếu bạn thật sự uống sinh tố mỗi tuần; nếu không, nó nằm trong thùng.
- Bộ hộp trữ đồ mười chiếc: một người cần hai ba hộp. Mua thêm khi đã nấu một lần ăn hai bữa thành nếp.
- Dụng cụ chuyên dụng: dụng cụ bào sợi, khuôn trứng, kẹp gắp đủ cỡ. Chúng giải quyết một việc mà dao, đũa và kéo đã làm được.
- Bộ gia vị trọn gói nhiều lọ: nhiều loại sẽ hết hạn trước khi dùng hết. Bài về gia vị tối thiểu có danh sách năm bảy thứ đủ dùng.
Một cách thử đơn giản trước khi mua: trong hai tuần tới, có ít nhất ba lần mình nghĩ "giá mà có cái này"? Nếu có, đó là món cần. Nếu chỉ nghĩ lúc lướt qua cửa hàng, có thể chờ thêm.
Cất cả bộ trong phòng không có tủ bếp
Phòng trọ phần lớn không có tủ bếp, đồ nấu ăn hay bị rải trên bàn học hoặc dưới sàn. Cách cất gọn trong một góc:
- Chọn một thùng nhựa có nắp vừa với gầm bàn, kệ thấp hoặc góc tường gần ổ cắm dùng để nấu.
- Xếp theo lớp: nồi dưới cùng, chảo úp lên nồi hoặc dựng đứng bên cạnh, bát đĩa lồng vào nhau đặt trong nồi.
- Gom đồ nhỏ vào một ống hoặc ly cao: đũa nấu, sạn, muôi, kéo, thìa. Dao để trong bao hoặc kẹp vào một miếng bìa cứng gập đôi để không đứt tay khi lục thùng.
- Để đồ vừa rửa khô hẳn trên một giá úp nhỏ hoặc khăn sạch trước khi cất vào thùng. Cất đồ còn ướt làm thùng có mùi và đồ dễ mốc.
- Gia vị một khay riêng có nắp hoặc một hộp nhỏ, để không đổ tràn sang đồ khác và hạn chế kiến.
- Không đặt thùng sát ổ điện hay ngay dưới chỗ đặt bếp đang dùng, để hơi nóng và nước không ảnh hưởng.
Sau khi xếp, cả bộ chiếm khoảng một phần ba mét vuông sàn. Đóng nắp lại, nhìn căn phòng không còn giống "phòng có bếp", điều nhiều người ở trọ rất muốn khi có bạn đến chơi hoặc khi chủ nhà ghé kiểm tra.
Giữ dao, thớt, chảo dùng lâu mà không tốn công
Dao cùn nguy hiểm hơn dao sắc. Dao cùn phải ấn mạnh, dễ trượt khỏi quả cà chua và cắt vào tay. Một thanh mài nhỏ hoặc nhờ người bán dao mài lại vài tháng một lần là đủ. Rửa dao xong lau khô ngay, không ngâm chung trong chậu bát vì dễ đứt tay khi thò vào.
Thớt phải khô hẳn giữa hai lần dùng. Thớt gỗ, thớt tre để ẩm dễ mốc đen ở mặt và rãnh dao. Rửa xong dựng đứng cho thoáng hai mặt, thỉnh thoảng phơi nắng. Thớt có rãnh sâu, mốc lan khó tẩy thì thay; thớt là món rẻ so với rủi ro.
Chảo chống dính sợ lửa to và đồ kim loại. Làm nóng chảo ở mức vừa, không để chảo trống trên bếp nóng lâu, dùng sạn gỗ hoặc silicon, rửa bằng miếng mềm. Khi lớp chống dính bong tróc nhiều, đồ ăn dính liên tục, đó là lúc thay chảo.
Nồi inox cháy đáy ngâm trước, cọ sau. Đổ nước ấm với chút nước rửa bát, ngâm hai mươi phút, cọ bằng miếng rửa. Cách làm sạch nồi cháy nặng có ở các trang mẹo vặt gia đình; với một người nấu lửa vừa, nồi ít khi cháy tới mức đó.
Mua mới, mua cũ hay xin từ nhà
Nhiều gia đình có thừa nồi nhỏ, chảo cũ, bát đĩa lẻ bộ. Hỏi trước khi mua: đồ từ nhà thường bền, quen tay, lại không tốn tiền. Chỉ lưu ý chảo chống dính đã bong lớp phủ nhiều thì nên thay, và nồi phải hợp với loại bếp bạn sẽ dùng ở phòng trọ.
Đồ bếp cũ từ người khác như bát đĩa, nồi inox, rổ, thớt gỗ còn tốt có thể mua lại từ người sắp chuyển trọ. Rửa kỹ bằng nước nóng và nước rửa bát trước khi dùng. Dao cũ còn tốt có thể nhờ mài lại. Đồ điện như ấm siêu tốc, bếp điện cũ thì cân nhắc kỹ hơn, xem dây điện, phích cắm còn nguyên vẹn không, và nên thử khi có người bán ở đó.
Khi rời phòng trọ, bộ đồ bếp tối thiểu này cũng dễ mang theo hoặc nhường lại. Một thùng nhựa gói gọn cả bếp là một trong những lợi ích không ai nói tới của việc mua ít.
Nếu nội quy trọ không cho nấu
Một số ký túc xá và phòng trọ cấm nấu ăn trong phòng, hoặc chỉ cho nấu ở khu bếp chung. Lý do thường là an toàn cháy nổ, tải điện của dãy trọ, mùi và côn trùng. Hãy tôn trọng nội quy; nấu lén trong phòng không chỉ có thể bị phạt hay bị yêu cầu chuyển đi, mà còn nguy hiểm thật khi dây điện của dãy không được tính cho bếp.
Trong trường hợp đó, bộ dụng cụ rút xuống chỉ còn đồ ăn uống và đồ chuẩn bị nguội: bát, đũa, thìa, dao nhỏ, thớt nhỏ, hộp có nắp, và ấm siêu tốc nếu nội quy cho phép. Bạn vẫn làm được nhiều bữa không cần bếp như trộn, cuốn, ngâm yến mạch, có bài riêng trong mục này. Khu bếp chung, nếu có, thì mang theo thùng đồ của mình mỗi lần xuống nấu và mang về ngay sau khi rửa.
Hỏi chủ nhà thật cụ thể: được dùng ấm siêu tốc không, nồi cơm điện không, bếp điện công suất bao nhiêu thì được. Có câu trả lời rõ trước khi mua giúp tránh mua về rồi không dùng được.
Câu hỏi thường gặp
Một người ở trọ cần mua những dụng cụ nấu ăn nào?
Tối thiểu là một nồi nhỏ có nắp, một chảo chống dính, một con dao, một thớt, đũa nấu, sạn, muôi, hai bát, một đĩa, một rổ nhỏ, vài hộp có nắp và một chiếc kéo. Thêm ấm siêu tốc nếu chưa có nồi cơm điện. Cả bộ vừa trong một thùng nhựa.
Có nồi cơm điện rồi có cần mua thêm nồi không?
Tuần đầu chưa cần. Nồi cơm điện nấu được cơm, cháo, hấp rau củ và luộc trứng. Khi bắt đầu nấu canh, nấu mì thường xuyên hoặc muốn nấu cơm và món khác cùng lúc, lúc đó mới cần thêm một nồi nhỏ có nắp.
Nên chọn chảo cỡ bao nhiêu cho một người?
Chảo khoảng 20–24 cm thường vừa cho một người, đủ chiên hai quả trứng hay xào một đĩa rau. Chọn loại thành hơi cao để xào ít văng và nấu được món có chút nước. Nếu dùng bếp từ, kiểm đáy chảo nhận từ trước khi mua.
Có nên mua đồ bếp cũ cho phòng trọ không?
Bát đĩa, nồi inox, rổ, thớt còn tốt mua cũ được, chỉ cần rửa kỹ bằng nước nóng. Chảo chống dính đã bong lớp phủ nhiều thì không nên mua. Đồ điện cũ như ấm, bếp cần kiểm dây, phích cắm và thử trước khi nhận.
Phòng trọ không cho nấu ăn thì chuẩn bị gì?
Tôn trọng nội quy, không nấu lén. Chuẩn bị đồ ăn uống và đồ làm món nguội: bát, đũa, dao nhỏ, thớt nhỏ, hộp có nắp, ấm siêu tốc nếu được phép. Hỏi chủ nhà cụ thể thiết bị nào được dùng trước khi mua.
Cất đồ nấu ăn ở đâu khi phòng không có tủ bếp?
Dùng một thùng nhựa có nắp đặt gầm bàn hoặc góc tường, xếp nồi dưới, chảo và bát lồng lên, đồ nhỏ gom vào một ống. Để đồ khô hẳn rồi mới cất, gia vị để khay riêng có nắp để tránh kiến và mùi.