Thoát sàn nhà tắm chảy chậm trong phòng trọ hầu như luôn do tóc và cặn xà phòng mắc ngay dưới nắp thoát, còn bồn rửa bát chảy chậm thường do dầu mỡ và vụn thức ăn. Cả hai xử lý được bằng tay: nhấc nắp, móc tóc bằng que nhựa có gai, dội nước nóng vừa phải, lắp lưới chắn để không tắc lại. Mỗi tuần mất khoảng năm phút.
Điều cần tránh nhất là đổ hoá chất thông cống theo kiểu thử dần: đổ thuốc này không ăn thì đổ thêm javel, thêm giấm. Trộn chất tẩy trong ống thoát có thể sinh khí độc hoặc phản ứng sôi bắn ngược. Bồn cầu tắc là chuyện khác, trang mẹ Nhím Lông Xanh (nhimlongxanh.com) có thêm bài về thông bồn cầu; bài này dành cho thoát sàn, chậu rửa mặt và bồn rửa bát.
Vì sao ống thoát trong phòng trọ hay chậm
Nhà tắm phòng trọ thường nhỏ, thoát sàn đặt sát chân tường, ống nhánh ngắn rồi đổ vào ống chung. Tóc rụng khi gội đầu bám vào cặn xà phòng, dầu gội, tạo thành một búi dai ngay dưới nắp thoát hoặc trong cổ phễu. Búi này chặn dần, nước chảy chậm hơn mỗi tuần mà bạn khó nhận ra, đến một hôm thì nước đọng ngang mắt cá chân.
Bồn rửa bát có cơ chế khác. Dầu mỡ còn ấm thì chảy, nhưng xuống ống gặp nước nguội thì đông lại, bám thành lớp trên thành ống. Vụn cơm, bã trà, vỏ trứng mắc vào lớp mỡ đó. Với người ở một mình, nấu ít nhưng hay chiên trứng, xào mì, lượng mỡ đổ xuống ống mỗi tuần không nhỏ chút nào.
Chậu rửa mặt thì nằm giữa hai loại: tóc, kem đánh răng, cặn xà phòng. Phần lớn chậu rửa mặt có nút xả và một ống chữ U bên dưới (xi phông), nơi cặn hay đọng lại.
Hiểu nguồn gây tắc giúp chọn cách xử lý đúng: tóc thì phải lấy ra bằng tay, mỡ thì phải ngăn từ đầu, còn cặn xà phòng thì nước nóng và chà rửa định kỳ là đủ.
Thoát sàn nhà tắm: năm phút mỗi tuần
Làm việc này sau khi tắm xong, lúc tóc còn ướt và cặn còn mềm:
- Đeo găng tay cao su. Nhấc nắp thoát sàn lên; nhiều loại chỉ đặt lên, có loại vặn hoặc cài, nhìn kỹ trước khi cạy. Không cạy bằng dao.
- Gom búi tóc ngay dưới nắp và quanh cổ phễu bằng tay, kìm mỏ nhọn hoặc que móc tóc bằng nhựa có gai. Que móc thả xuống ống từ từ, xoay nhẹ, kéo lên; lặp lại vài lần đến khi không còn tóc.
- Bỏ tóc vào túi rác, không xả lại xuống bồn cầu.
- Rửa nắp thoát bằng bàn chải cũ và xà phòng.
- Dội một ca nước nóng khoảng 60–70 độ (nước sôi để nguội vài phút) vào thoát sàn để rửa cặn xà phòng. Không đổ nước đang sôi sùng sục trực tiếp vào ống nhựa.
- Lắp nắp lại, đặt thêm một lưới chắn tóc dạng tấm hoặc dạng chụp lên trên. Lưới chắn là thứ đáng tiền nhất trong cả quy trình.
Nếu sau khi móc tóc và dội nước nóng mà thoát sàn vẫn chảy rất chậm, có thể búi tắc nằm sâu trong ống nhánh hoặc ống chung. Đến đây là việc của chủ nhà hoặc thợ thông cống có dụng cụ lò xo; đừng đẩy que sâu hơn, vì có thể đẩy búi tắc vào chỗ khó lấy hơn.
Bồn rửa bát: ngăn dầu mỡ từ đầu
Lau chảo bằng giấy trước khi rửa. Dầu mỡ thừa trong chảo, nồi, đĩa thức ăn lau bằng giấy ăn đã dùng hoặc giấy bếp, bỏ vào rác. Một tờ giấy làm giảm phần lớn lượng mỡ xuống ống.
Không đổ dầu chiên xuống bồn. Dầu đã chiên để nguội, đổ vào chai nhựa hoặc túi kín rồi bỏ rác theo cách khu trọ quy định. Đổ xuống bồn, dù kèm nước nóng, mỡ vẫn đông lại ở đoạn ống phía sau.
Dùng rổ lọc rác ở miệng bồn. Rổ lọc giữ lại vụn cơm, rau, bã trà. Đổ rổ lọc sau mỗi lần rửa, đừng đợi đầy.
Rửa bằng nước ấm khi rửa bát dầu mỡ. Nước ấm giúp mỡ trôi đi khi còn lỏng; sau khi rửa xong, xả thêm nước ấm khoảng nửa phút để đẩy mỡ đi xa hơn.
Không cho bã cà phê, vỏ trứng, xương nhỏ xuống ống. Những thứ này nặng, lắng đáy ống chữ U và tích tụ dần.
Xi phông dưới chậu: khi nào được tự mở
Dưới chậu rửa mặt và bồn rửa bát thường có một đoạn ống cong hình chữ U hoặc một cốc tròn, gọi là xi phông, giữ một ít nước để chặn mùi từ cống bay lên. Đây cũng là nơi cặn, tóc, vụn thức ăn hay đọng nhất. Một số xi phông bằng nhựa có cốc vặn tay ở đáy, được thiết kế để mở ra vệ sinh.
Nếu xi phông nhà bạn là loại nhựa có cốc vặn tay, có thể tự mở: đặt chậu hoặc xô hứng bên dưới, đeo găng, vặn cốc ngược chiều kim đồng hồ bằng tay, đổ cặn bẩn vào túi rác, rửa cốc, kiểm tra gioăng cao su còn nằm đúng chỗ rồi vặn lại vừa tay. Mở vòi cho nước chảy, nhìn xem chỗ cốc có rỉ nước không. Rỉ thì vặn lại một chút; vẫn rỉ thì báo chủ nhà.
Nếu xi phông bằng kim loại, nối bằng keo dán cứng, hoặc bạn không thấy cốc vặn tay mà chỉ thấy các đoạn ống liền, đừng tự tháo. Tháo sai làm nứt ống, rò nước xuống sàn, có khi sang tận phòng dưới. Chụp ảnh và nhờ chủ nhà.
Mùi hôi bốc lên từ thoát sàn: không phải lúc nào cũng là tắc
Thoát sàn lâu không có nước. Thoát sàn có bẫy nước giữ mùi; đi vắng lâu hoặc ít dùng, nước trong bẫy bay hơi và mùi cống bay lên. Đổ một ca nước vào là hết. Thoát sàn ít dùng, như ở góc phòng giặt, nên đổ nước mỗi tuần.
Cặn bẩn bám trong cổ phễu. Tóc, cặn xà phòng phân huỷ gây mùi tanh hôi. Vệ sinh như các bước ở trên, chà kỹ thành cổ phễu.
Nắp thoát sàn chống mùi bị kẹt. Loại nắp có van lật hoặc phao chống mùi nếu kẹt cặn sẽ mở mãi. Rửa sạch, kiểm tra van lật lên xuống nhẹ nhàng.
Mùi vẫn còn sau khi đã làm hết. Có thể do ống thông hơi hoặc đường ống chung. Đây là chuyện kết cấu, báo chủ nhà. Không xịt dồn nước hoa, thuốc khử mùi vào thoát sàn; mùi thơm hoá chất chỉ che đi trong vài giờ, còn hơi hoá chất thì ở lại trong nhà tắm kín.
Mùi hôi từ chậu rửa mặt chứ không phải thoát sàn. Xem lỗ tràn nhỏ ở thành chậu: cặn xà phòng, kem đánh răng hay đọng trong đó. Dùng bàn chải nhỏ hoặc tăm bông chà lỗ tràn, dội nước ấm qua lỗ. Nút xả chậu dạng nhấn cũng hay bám tóc ở thân nút; nhiều loại rút lên được để rửa.
Lịch nhỏ cho ống thoát: ngày, tuần, tháng
Ống thoát trong phòng trọ không cần chăm nhiều, chỉ cần đều. Bảng dưới gộp các việc ở trên thành một lịch dễ nhớ cho người ở một mình:
| Khi nào | Thoát sàn nhà tắm | Chậu rửa mặt | Bồn rửa bát |
|---|---|---|---|
| Mỗi lần dùng | Gỡ tóc trên lưới chắn sau khi tắm | Xả nước sau khi đánh răng, nhổ kem | Lau mỡ bằng giấy trước khi rửa, đổ rổ lọc rác |
| Mỗi tuần | Nhấc nắp, móc tóc, dội nước nóng vừa phải | Chà lỗ tràn, rửa nút xả | Xả nước ấm nửa phút sau buổi rửa nhiều mỡ |
| Mỗi tháng | Chà cổ phễu, kiểm tra nắp chống mùi | Mở cốc xi phông nếu là loại vặn tay | Mở cốc xi phông nếu là loại vặn tay |
| Khi đi vắng lâu | Đổ một ca nước khi về để lấp bẫy mùi | Mở vòi cho nước chảy một lúc | Đổ nước vào bồn khi về |
Nếu ở ghép, chia lịch này theo tuần: người nào trực dọn nhà tắm tuần đó làm luôn phần thoát sàn. Lưới chắn tóc nên có hai cái để thay phiên, một cái đang dùng, một cái đã rửa phơi khô.
Ghi ngày làm việc tháng vào ghi chú điện thoại hoặc đặt nhắc lặp lại; năm phút mỗi tháng rẻ hơn nhiều so với một buổi tối nước đọng ngập nhà tắm khi sáng mai phải đi sớm.
Dấu hiệu phải báo chủ nhà ngay, không tự xử lý tiếp
Có những tình huống không còn là tóc dưới nắp thoát. Gặp một trong các dấu hiệu sau, dừng lại, chụp ảnh và nhắn chủ nhà:
- Nước trào ngược lên từ thoát sàn khi xả bồn cầu, khi phòng trên xả nước, hoặc khi mưa to. Đó là dấu hiệu tắc ở ống chung hoặc ống thoát của toà nhà.
- Nhiều điểm thoát trong phòng cùng chậm một lúc: thoát sàn, chậu rửa mặt và bồn cầu đều rút chậm.
- Tiếng ọc ọc kéo dài trong ống sau khi xả nước, kèm mùi cống nặng.
- Nước rỉ ra ở chân bồn rửa, dưới xi phông, chỗ ống chui vào tường, hoặc vết ẩm loang trên trần phòng dưới mà hàng xóm báo lên.
- Bạn hoặc người trước đã đổ hoá chất thông cống vào mà không thông, nước đọng còn hoá chất.
- Đã móc tóc, dội nước nóng, vệ sinh xi phông mà vẫn chậm sau hai đến ba ngày.
Tin nhắn nên có: điểm thoát nào, hiện tượng gì, từ khi nào, đã làm gì. Ví dụ giả định: "Cô ơi, thoát sàn nhà tắm phòng 2 bị trào nước bẩn lên mỗi khi xả bồn cầu, từ tối qua. Con đã móc tóc, nắp sạch rồi mà vẫn bị. Con gửi video lúc xả nước." Thông tin rõ giúp chủ nhà gọi đúng thợ ngay lần đầu.
Vì sao không thử hoá chất thông cống trong phòng trọ
Hoá chất thông cống dạng bột hoặc dạng gel bán sẵn có thể có tác dụng với tắc do mỡ, nhưng ở phòng trọ, chúng hay gây chuyện nhiều hơn lợi. Thứ nhất, chúng thường là chất kiềm mạnh hoặc axit mạnh, bắn vào da, mắt là bỏng. Thứ hai, nếu đổ vào mà không thông, nước đọng chứa hoá chất nằm lại trong thoát sàn, người khác dùng nhà tắm có thể không biết. Thứ ba, cám dỗ lớn nhất là đổ thêm thứ khác lên trên, như javel, giấm, nước tẩy bồn cầu; trộn những thứ này trong ống có thể sinh khí độc hoặc phản ứng nóng sôi.
Mẹo baking soda và giấm sủi bọt hay được truyền tai cũng chỉ tạo bọt khí, tác dụng chủ yếu là làm lỏng chút cặn ở miệng ống; nó không thay được việc lấy búi tóc ra bằng tay. Nếu đã thử thì xả thật nhiều nước sau đó và không thêm chất nào khác.
Khi nào thì cần đến hoá chất hay dụng cụ chuyên dụng? Khi tắc nằm sâu, khi nhiều phòng cùng bị, khi nước trào ngược lên từ thoát sàn. Đó là lúc báo chủ nhà, người có trách nhiệm gọi thợ thông cống. Ghi lại thời điểm, ảnh nước đọng, những gì bạn đã làm để thợ không phải đoán.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nên vệ sinh thoát sàn một lần?
Người tóc dài, gội đầu hằng ngày nên móc tóc mỗi tuần; người tóc ngắn có thể hai tuần một lần. Nếu đã có lưới chắn tóc, chỉ cần gỡ tóc trên lưới sau mỗi lần tắm, và vệ sinh cổ phễu mỗi tháng.
Que móc tóc bằng nhựa có làm hỏng ống không?
Que nhựa mềm có gai được làm để dùng trong ống thoát gia đình, dùng đúng cách thì không hại ống. Thả từ từ, không đâm mạnh, không xoay quá sức. Đừng dùng móc áo kim loại uốn lại vì đầu sắc có thể làm xước hoặc kẹt trong ống.
Nước đọng không rút chút nào thì có nên múc ra rồi móc tóc?
Có, múc bớt nước bằng ca vào xô, đeo găng rồi mới nhấc nắp. Nếu bạn hay người trước đã đổ hoá chất vào, đừng thò tay; báo chủ nhà và nói rõ điều đó.
Ở ghép, ai lo việc thông thoát sàn?
Nên đưa vào luật nhỏ của phòng ngay từ đầu, ví dụ người dọn nhà tắm tuần này móc tóc luôn. Dùng chung lưới chắn tóc, ai tắm xong gỡ tóc của mình. Thoát sàn tắc nặng do ống chung thì báo chủ nhà, không phải lỗi riêng ai.
Bồn rửa bát vẫn chậm dù đã giữ thói quen tốt?
Có thể mỡ đã tích tụ từ người thuê trước. Thử xả nước ấm lâu vài phút, vệ sinh xi phông nếu là loại vặn tay. Vẫn chậm thì báo chủ nhà, vì có thể cần thông ống phía sau tường.