Rác trong phòng trọ bốc mùi chủ yếu vì phần rác ướt (vỏ trái cây, thức ăn thừa, bã trà, nước canh) nằm trong phòng nóng quá lâu. Muốn hết mùi, cần ba việc: tách rác ướt vào một thùng nhỏ có nắp kín, chắt hết nước trước khi bỏ vào, và đổ rác ướt mỗi ngày đúng giờ thu gom của khu; rác khô thì để vài ngày cũng không sao.
Ở nhà bố mẹ, rác thường có người lo hoặc có sân, có chỗ để riêng. Ở phòng trọ, thùng rác nằm cách giường ba bước chân, nhiệt độ phòng mùa hè có khi trên 30 độ, nên một vỏ xoài để qua đêm đủ làm cả phòng có mùi chua. Bài này đi từ chọn thùng, tách rác, giờ đổ đến những thứ không được vứt chung và cách giữ chính cái thùng không hôi.
Vì sao rác phòng trọ có mùi nhanh như vậy
Mùi rác chủ yếu đến từ vi khuẩn phân huỷ thức ăn. Ba điều kiện làm việc này nhanh lên là ẩm, ấm và có không khí. Phòng trọ mùa hè đủ cả ba: rác bếp ướt, phòng nóng, thùng mở nắp. Trong điều kiện đó, vỏ trái cây, cơm thừa, xương cá chỉ cần nửa ngày đến một ngày là bắt đầu có mùi rõ.
Phần nước rỉ là thủ phạm hay bị bỏ qua. Nước canh thừa, nước từ vỏ dưa, bã trà ướt chảy xuống đáy túi, có khi thấm qua lỗ thủng nhỏ xuống đáy thùng. Bạn đã đổ túi rác nhưng đáy thùng vẫn còn một lớp nước, và mùi vẫn ở lại.
Mùi rác không chỉ khó chịu. Nó gọi ruồi, kiến, gián vào phòng, và một túi rác để ngoài hành lang qua đêm dễ bị chuột hoặc mèo xé. Vì vậy chuyện rác thực ra là việc đầu tiên trong cả chuỗi giữ phòng sạch, không côn trùng.
Một người ở một mình thường thải ra không nhiều rác, nhưng thói quen ăn uống của người trẻ ở trọ lại tạo ra nhiều rác ướt lẻ tẻ: hộp cơm mang về còn nước sốt, cốc trà sữa còn đá, vỏ trái cây ăn vặt buổi tối. Mỗi thứ một chút, gom lại trong một thùng mở nắp đặt cạnh giường là đủ thành nguồn mùi chính của cả phòng.
Chọn thùng: hai thùng nhỏ tốt hơn một thùng to
Thùng rác ướt: nhỏ, nắp kín. Khoảng 3–5 lít cho một người là vừa, đủ cho rác bếp một ngày. Thùng nhỏ buộc bạn đổ hằng ngày, chính là điều cần. Nắp đạp chân hoặc nắp bật tiện hơn nắp lật vì không phải chạm tay khi đang nấu. Đặt gần chỗ nấu nhưng không sát bếp điện.
Thùng rác khô: to hơn, nắp thường. Giấy, hộp nhựa đã tráng nước, chai, bao bì, vỏ hộp hàng giao về. Loại này ít mùi nên để được vài ngày. Thùng 10–15 lít, hoặc một túi vải treo cạnh cửa, là đủ.
Thùng nhà vệ sinh có nắp. Giấy vệ sinh đã dùng, băng vệ sinh, bông tẩy trang. Nên có nắp và đổ cùng nhịp với rác ướt.
Túi lót vừa miệng thùng. Túi quá to để thừa thì rác dồn một bên, quá nhỏ thì tuột vào trong. Túi dày một chút đỡ thủng khi có xương, vỏ sò.
Không để thùng giữa nắng. Cạnh cửa sổ nắng chiều, nóc tủ lạnh hay sát nồi cơm điện là những chỗ làm rác nóng lên và có mùi nhanh hơn.
Tách và chắt rác bếp ngay lúc nấu ăn
Phần lớn mùi được giải quyết ngay ở bồn rửa, trước khi rác vào thùng. Thói quen này chỉ thêm khoảng một phút mỗi bữa:
- Đặt một lưới lọc rác ở lỗ bồn rửa để giữ lại cơm, rau vụn. Đổ nước canh thừa qua lưới, nước xuống cống, cái vào thùng ướt.
- Vắt ráo bã trà, bã cà phê, vỏ trái cây mọng nước trước khi bỏ vào thùng. Bã cà phê để khô một chút trên đĩa còn giúp bớt mùi trong thùng.
- Gói riêng xương cá, vỏ tôm, ruột cá bằng một túi nhỏ buộc chặt hoặc bọc vài lớp giấy báo. Đây là loại rác có mùi nhanh và nặng nhất; nếu không đổ được ngay, để túi đó trong ngăn đá đến giờ đổ.
- Tráng sơ hộp đựng đồ ăn mang về trước khi vứt vào thùng khô. Hộp còn dính nước sốt là rác ướt đội lốt rác khô.
- Buộc túi trước khi mang đi, không xách túi mở qua hành lang.
Mẹo ngăn đá chỉ dùng cho túi rác nhỏ đã buộc kín, và nên có một hộp hoặc túi riêng ngoài cùng để không lẫn với đồ ăn. Tủ lạnh dùng chung với bạn cùng trọ thì hỏi trước.
Giờ đổ rác và chỗ đổ: hỏi trước, đừng đoán
Mỗi khu có giờ thu gom riêng: có nơi xe rác đi buổi tối, có nơi đầu giờ sáng, có dãy trọ thuê người thu và quy định để rác ở một điểm chung. Tuần đầu dọn vào, hỏi chủ trọ hoặc hàng xóm lâu năm ba câu: rác để ở đâu, giờ nào, có phải trả tiền rác riêng hay đã gộp trong tiền phòng. Ba câu này tránh cho bạn chuyện để rác sai chỗ, sai giờ rồi bị nhắc.
Nếu giờ thu gom vào buổi tối, đổ rác ướt ngay trước giờ đó. Nếu thu gom buổi sáng mà dãy trọ không cho để rác ngoài cổng qua đêm, thì buộc túi kín, để trong thùng có nắp ở phòng và mang ra lúc sáng đi học, đi làm. Đừng để túi rác trước cửa phòng hay giữa hành lang qua đêm: chuột, mèo, gián sẽ tìm đến, và hàng xóm cũng khó chịu.
Về phân loại, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đặt nguyên tắc hộ gia đình phân loại chất thải rắn sinh hoạt thành các nhóm như rác tái chế được, rác thực phẩm và rác còn lại. Mức áp dụng và cách thu ở từng địa phương khác nhau, nên cách chắc nhất là hỏi tổ dân phố hoặc chủ trọ. Tách sẵn hai thùng ướt và khô như ở trên đã đi đúng hướng đó. Khi chưa rõ quy định, ít nhất đừng để rác thực phẩm lẫn với giấy, chai nhựa sạch: người thu gom phế liệu nhặt được phần tái chế, còn túi rác của bạn nhẹ và ít mùi hơn.
Những thứ không nên vứt chung với rác thường
Một số loại rác nhỏ nhưng có thể gây cháy, gây thương tích cho người thu gom, hoặc làm tắc cống. Để riêng và xử lý theo cách dưới đây:
| Loại rác | Vì sao để riêng | Cách làm trong phòng trọ |
|---|---|---|
| Pin, sạc dự phòng hỏng | Có thể chập, nóng, cháy khi bị ép trong xe rác | Gom vào một hộp nhỏ, dán băng keo hai đầu cực, mang đến điểm thu pin cũ khi có |
| Bóng đèn, cốc thuỷ tinh vỡ | Cắt tay người thu gom | Gói nhiều lớp giấy hoặc bỏ vào hộp cứng, ghi chú dễ vỡ bằng lời khi đưa |
| Dầu ăn thừa | Đông lại trong ống, gây tắc bồn rửa và cống | Để nguội, rót vào chai nhựa cũ có nắp, bỏ cùng rác thường; lau chảo bằng giấy trước khi rửa |
| Thuốc hết hạn | Không nên để người khác nhặt dùng | Bóc khỏi vỉ hoặc bỏ cả vỉ vào túi kín rồi vứt; hỏi nhà thuốc nếu có điểm thu |
| Bình xịt hết, bật lửa | Có thể nổ khi bị nén hoặc gặp nhiệt | Dùng hết hẳn, không chọc thủng, để riêng một túi |
| Đồ điện nhỏ hỏng | Có pin, mạch, kim loại | Để riêng, hỏi điểm thu gom đồ điện tử cũ hoặc người thu mua phế liệu |
Không phải nơi nào cũng có điểm thu pin hay đồ điện tử cũ gần nhà. Gom sẵn một hộp nhỏ trong phòng; khi đi ngang qua chỗ có thu thì mang đi một lần. Điều quan trọng là không để pin lẫn trong túi rác bị nén chặt.
Giữ chính cái thùng không hôi
Đổ rác đúng giờ mà phòng vẫn có mùi thì thường là do thùng. Một tuần một lần, trong buổi dọn cuối tuần, làm thêm năm phút cho thùng rác:
- Mang thùng vào nhà vệ sinh, xả nước, cọ đáy và vành nắp bằng bàn chải với nước rửa bát.
- Lau khô hoàn toàn trước khi lót túi mới. Đáy thùng ẩm là chỗ mùi quay lại nhanh nhất.
- Rải một lớp mỏng giấy báo cũ hoặc giấy ăn ở đáy thùng, dưới túi lót, để hút nước rỉ nếu túi thủng.
- Thùng nhựa đã ám mùi lâu ngày có thể ngâm nước pha một ít baking soda vài giờ rồi rửa lại. Không cần, và không nên, trộn thêm chất tẩy khác vào.
- Đổi túi ngay khi thấy túi thủng hoặc ướt đáy, không đợi đầy.
Nếu làm hết các bước mà phòng vẫn có mùi chua hoặc mùi tanh, thử tìm nguồn khác: gầm tủ lạnh có khay nước xả đọng, bồn rửa có ống thoát bị bám dầu, hoặc một hộp đồ ăn bị bỏ quên. Mùi ẩm mốc thì lại là chuyện thông gió, không phải chuyện rác.
Trước khi đi vắng vài ngày: dọn rác thế nào
Về quê dịp nghỉ, đi thực tập xa hay đơn giản là ngủ lại nhà bạn hai đêm, căn phòng đóng kín vài ngày sẽ phóng đại mọi thứ còn sót lại. Một vỏ chuối trong thùng hôm thứ sáu có thể thành cả một đàn ruồi giấm khi bạn quay về hôm thứ hai.
Trước khi khoá cửa, làm năm việc: đổ hết rác ướt và rác nhà vệ sinh dù chưa đầy; rửa và lau khô thùng; kiểm tủ lạnh, ăn hoặc bỏ đồ sắp hỏng; lau khô bồn rửa, để lưới lọc rác sạch; mang luôn túi rác khô ra nếu kịp. Nếu dãy trọ có quy định không để rác ngoài cổng ngoài giờ thu, tính thời điểm rời phòng sao cho đổ được rác trước khi đi.
Đi lâu hơn một tuần thì cân nhắc rút bớt thực phẩm trong tủ lạnh mini, vì mất điện vài giờ trong lúc vắng nhà là đủ làm hỏng đồ tươi và khi về bạn phải xử lý cả túi rác lớn có mùi.
Câu hỏi thường gặp
Rác ướt bao lâu thì nên đổ một lần?
Mỗi ngày là tốt nhất, nhất là mùa nóng. Nếu khu thu gom cách ngày, buộc kín túi rác ướt, để trong thùng có nắp, và gói riêng loại tanh như xương cá, vỏ tôm để giảm mùi trong lúc chờ.
Có nên để rác ở hành lang cho đỡ mùi trong phòng không?
Không nên để qua đêm. Túi rác ngoài hành lang dễ bị chuột, mèo xé, gọi gián và làm phiền hàng xóm. Giữ trong thùng có nắp ở phòng rồi mang ra đúng giờ thu gom vẫn ổn hơn.
Dầu ăn thừa đổ xuống bồn rửa có sao không?
Có. Dầu nguội đông lại thành mảng bám trong ống, lâu dần làm thoát nước chậm và bốc mùi. Để nguội, rót vào chai nhựa có nắp rồi bỏ cùng rác, lau chảo bằng giấy trước khi rửa.
Pin hết vứt chung thùng rác được không?
Không nên. Pin và sạc dự phòng có thể chập, nóng lên khi bị ép trong xe rác. Gom riêng vào hộp, dán băng keo đầu cực và mang tới điểm thu pin cũ khi có dịp.
Đã đổ rác mà phòng vẫn hôi thì do đâu?
Thường là đáy thùng còn nước rỉ, khay nước xả dưới tủ lạnh đọng nước, ống bồn rửa bám dầu, hoặc một hộp đồ ăn bị bỏ quên. Cọ và lau khô thùng mỗi tuần, rồi kiểm lần lượt các chỗ đó.
Cho bã cà phê vào thùng có khử được mùi không?
Bã cà phê đã phơi khô giúp hút bớt mùi nhẹ, nhưng không thay được việc đổ rác đúng giờ và chắt nước. Bã cà phê còn ướt thì ngược lại, có thể mốc và có mùi.