Phòng trọ tầng thượng, mái tôn nóng vì mái và tường hấp nhiệt suốt buổi trưa rồi toả ngược vào phòng đến tận nửa đêm. Người thuê không sửa được mái, nhưng làm được bốn việc: đóng kín và che nắng phòng lúc ngoài trời nóng hơn trong phòng, mở cửa và dùng quạt đẩy khí nóng ra khi ngoài trời đã mát hơn, giảm các nguồn nhiệt trong phòng, và làm mát cơ thể thay vì chỉ cố làm mát cả căn phòng.
Cảm giác phòng như cái lò lúc 9 giờ tối, dù ngoài đường đã dịu, là chuyện rất nhiều người ở phòng áp mái gặp. Bài này giúp bạn đo xem phòng mình nóng nhất vào lúc nào, chọn giờ đóng mở cửa, đặt quạt đúng chỗ, che nắng bằng thứ không cần khoan, và nhận ra dấu hiệu cơ thể đang quá nóng.
Vì sao phòng áp mái nóng nhất vào buổi tối
Mái tôn mỏng hấp thu nắng rất nhanh và nóng lên nhiều độ so với không khí xung quanh. Hơi nóng từ mái truyền xuống trần, rồi trần toả nhiệt xuống phòng như một tấm sưởi lớn. Phòng tầng thượng còn thường có trần thấp, nên khoảng cách từ tấm sưởi đó đến đầu bạn càng ngắn.
Tường gạch, nhất là tường hướng tây đón nắng chiều, hoạt động như một bình tích nhiệt: hấp nhiệt từ trưa đến chiều, rồi nhả dần trong nhiều giờ sau khi mặt trời lặn. Vì vậy, lúc ngoài trời đã dịu thì phòng vẫn tiếp tục nóng, có khi đến nửa đêm mới bắt đầu dễ chịu.
Hiểu điều này giúp bạn chọn đúng cách: ban ngày, mục tiêu là đừng để nắng và khí nóng vào; buổi tối, mục tiêu là đẩy nhiệt đã tích trong phòng ra ngoài càng nhanh càng tốt. Nhiều người làm ngược, mở toang cửa giữa trưa cho thoáng và đóng kín buổi tối vì sợ muỗi, nên phòng càng nóng.
Đo trước khi xoay xở: hai con số trong ba ngày
Một nhiệt kế điện tử nhỏ đặt bàn, loại có cả ẩm kế, đủ cho việc này. Đo cả trong phòng và ngoài hành lang hoặc ban công để so:
- Đặt nhiệt kế ở tầm ngực khi ngồi, xa bóng đèn, xa quạt, xa cửa sổ có nắng chiếu.
- Ghi nhiệt độ trong và ngoài phòng ở bốn mốc: 7 giờ sáng, 14 giờ, 19 giờ, 23 giờ. Nếu đi học, đi làm cả ngày thì nhờ bạn cùng dãy hoặc đo vào ngày nghỉ.
- Đánh dấu giờ ngoài trời bắt đầu mát hơn trong phòng. Đây là thời điểm mở cửa và bật quạt đẩy khí ra.
- Đánh dấu giờ ngoài trời nóng hơn trong phòng. Đây là thời điểm đóng cửa, kéo rèm.
- Lặp lại ba ngày để thấy quy luật, không dựa vào một ngày đặc biệt nóng.
Với nhiều phòng áp mái, kết quả thường là ngoài trời mát hơn trong phòng từ khoảng 18–19 giờ trở đi, còn từ 10 giờ sáng đến 16 giờ thì ngược lại. Mỗi phòng một khác tuỳ hướng và tầng; con số của chính phòng bạn mới là thứ đáng tin.
Đặt quạt đúng chỗ: đẩy khí nóng ra trước, thổi vào người sau
Buổi tối: quạt ở cửa, thổi ra ngoài. Khi ngoài trời đã mát hơn, đặt quạt sát cửa ra vào hoặc cửa sổ, mặt quạt hướng ra ngoài, chạy số cao 20–30 phút. Khí nóng tích trong phòng bị đẩy ra, khí mát hơn đi vào qua phần cửa còn lại. Có hai cửa thì một cửa đặt quạt thổi ra, cửa kia để không khí vào.
Khí nóng nằm trên cao. Không khí nóng nổi lên sát trần. Nếu có quạt treo tường hoặc ô thoáng cao, tận dụng chúng để kéo phần khí nóng nhất ra. Quạt đặt sát sàn thổi ngang chỉ khuấy phần không khí đỡ nóng hơn ở dưới.
Sau khi đã thay khí: quạt thổi vào người. Khi nhiệt độ trong và ngoài đã gần bằng nhau, quay quạt về phía giường hoặc bàn học. Gió lướt qua da làm mồ hôi bay hơi nhanh, cơ thể mát hơn dù nhiệt độ phòng không đổi.
Khăn ướt trước quạt chỉ giúp một chút. Treo khăn ướt hay đặt chậu đá trước quạt làm mát cục bộ trong thời gian ngắn, nhưng thêm hơi ẩm vào phòng. Ngày oi, độ ẩm cao thì cách này gần như không giúp gì và còn làm phòng bí hơn.
Không để quạt chạy thổi thẳng vào mặt cả đêm. Để quạt ở chế độ quay hoặc hướng vào chân, thân người; nhiều người tỉnh dậy khô mắt, khô họng vì gió thổi thẳng mặt nhiều giờ.
Che nắng mà không khoan, không sửa nhà của chủ
Nắng chiếu qua cửa kính và tường hướng tây là nguồn nhiệt lớn thứ hai sau mái. Một số cách che không cần khoan đục:
- Rèm vải dày hoặc rèm cản sáng treo bằng thanh căng không khoan, kéo kín từ trước giờ nắng chiếu vào. Rèm màu sáng mặt ngoài phản bớt nắng tốt hơn rèm màu tối.
- Che phía ngoài cửa kính hiệu quả hơn che phía trong, vì nhiệt bị chặn trước khi vào phòng. Nếu có ban công hoặc khung cửa phía ngoài, một tấm lưới che nắng hay mành tre buộc dây là lựa chọn tốt, nhưng phải hỏi chủ nhà vì đụng mặt ngoài nhà.
- Đóng cửa sổ, kéo rèm trước khi đi học, đi làm nếu phòng hướng tây. Về nhà lúc 18 giờ mà rèm đã mở cả chiều thì phòng đã tích đầy nhiệt.
- Không dán phim cách nhiệt lên kính khi chưa hỏi chủ. Một số loại phim khó bóc, để lại keo và có thể làm nứt kính khi nóng lên không đều.
- Kê tủ quần áo vào tường hướng tây nếu được: tủ làm một lớp đệm giữa tường nóng và chỗ bạn ngủ.
Những cách cải tạo như lợp thêm tấm cách nhiệt, sơn chống nóng mái hay làm trần là việc của chủ nhà. Bạn có thể đề nghị, kèm số đo nhiệt độ ba ngày ghi lại ở trên; con số cụ thể thuyết phục hơn câu "phòng nóng quá".
Giảm nguồn nhiệt ngay trong phòng
Phòng nhỏ thì mỗi thiết bị nóng đều góp phần. Nồi cơm điện để chế độ giữ ấm cả buổi, ấm siêu tốc đun nhiều lần, bếp điện mini nấu món luộc lâu, máy tính để bàn chạy cả đêm, bóng đèn sợi đốt, sạc điện thoại cắm trên nệm. Từng thứ không lớn, cộng lại trong 15 m² là đủ để thấy rõ khác biệt.
Một vài thay đổi đơn giản: nấu cơm vừa đủ ăn rồi rút điện thay vì giữ ấm; nấu bữa tối sớm hơn, trước giờ bạn bắt đầu thông gió đẩy khí nóng ra; ưu tiên món nhanh, ít đun; dùng đèn LED; rút sạc khi pin đầy; tắt hẳn máy tính khi ngủ. Sạc thiết bị trên nệm, chăn còn là chuyện an toàn cháy nổ, không chỉ chuyện nóng.
Với điều hoà, nếu phòng có sẵn thì cách cài nhiệt độ hợp lý và tiết kiệm đã có bài riêng ở trang mẹ Nhím Lông Xanh (nhimlongxanh.com). Ở phòng áp mái, điều hoà sẽ làm việc vất vả hơn, nên kết hợp với rèm che nắng ban ngày và đóng kín cửa khi chạy máy. Muốn lắp mới thì phải hỏi chủ nhà vì đụng đến điện và tường.
Làm mát cơ thể khi phòng vẫn nóng
Tắm hoặc lau người bằng nước mát trước khi ngủ. Không cần nước lạnh buốt; nước mát vừa phải giúp hạ nhiệt da và dễ ngủ hơn. Lau cổ, gáy, cổ tay, khoeo chân là những chỗ mạch máu gần da.
Chiếu thay ga, vỏ gối cotton. Chiếu trúc, chiếu cói hoặc chiếu mây nằm mát hơn ga vải tổng hợp. Gối vỏ cotton thấm mồ hôi tốt hơn vỏ satin.
Uống đủ nước trong ngày. Đổ mồ hôi nhiều cả buổi tối mà uống ít thì dễ mệt, nhức đầu. Để sẵn một bình nước cạnh giường.
Mặc đồ rộng, sáng màu. Đồ cotton rộng cho mồ hôi bay hơi; tránh mặc đồ bó, vải dày khi ngồi học trong phòng nóng.
Đổi chỗ ngủ nếu được. Nằm thấp, xa trần và xa tường hướng tây sẽ mát hơn vài phần. Một tấm nệm mỏng đặt sát sàn đôi khi dễ ngủ hơn giường cao sát trần.
Khi nào nóng đã thành chuyện sức khoẻ
Phòng nóng kéo dài nhiều ngày, nhất là khi bạn đã đi nắng cả ngày về, có thể dẫn đến kiệt sức do nóng. Dấu hiệu cần chú ý:
- Mệt lả, chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, chuột rút, đổ mồ hôi rất nhiều: ra chỗ mát hơn, nới quần áo, uống nước, lau người bằng nước mát và nghỉ.
- Nếu sau khoảng một giờ nghỉ ở chỗ mát mà không đỡ, hoặc nặng dần, cần đi khám.
- Da nóng, khô, ngừng ra mồ hôi, lú lẫn, nói lắp, ngất, co giật là dấu hiệu cấp cứu: gọi 115 ngay, đưa người ra chỗ mát, làm mát cơ thể bằng nước trong lúc chờ.
- Người có bệnh nền về tim mạch, người đang dùng thuốc thường xuyên nên hỏi bác sĩ về cách giữ an toàn trong mùa nóng.
Ở một mình trong phòng nóng thì càng nên có người biết bạn đang không khoẻ. Nhắn một người bạn hoặc hàng xóm cùng dãy khi thấy mệt bất thường, đừng nằm cố chịu.
Mỗi kiểu phòng nóng một cách: chỗ nào nên ưu tiên
Không phải phòng nóng nào cũng giống nhau. Xác định phòng mình thuộc kiểu nào giúp dồn công sức vào đúng chỗ thay vì làm mọi thứ cùng lúc:
| Kiểu phòng | Nguồn nóng chính | Ưu tiên số một | Ưu tiên số hai |
|---|---|---|---|
| Áp mái tôn, trần thấp | Mái toả nhiệt từ trưa đến khuya | Thông gió mạnh buổi tối, đẩy khí nóng sát trần ra | Đề nghị chủ nhà chống nóng mái |
| Tường hoặc cửa kính hướng tây | Nắng chiều chiếu thẳng, tường tích nhiệt | Rèm dày kéo kín từ trưa | Kê tủ vào tường tây, ngủ xa tường đó |
| Phòng giữa dãy, ít gió | Nhiệt từ sinh hoạt không thoát được | Quạt ở cửa đẩy khí ra, giảm thiết bị nóng | Mở cửa nhà tắm, bật quạt hút |
| Phòng có bếp nấu trong phòng | Nhiệt và hơi từ nấu ăn | Nấu sớm, món nhanh, rút điện ngay | Thông gió trong lúc nấu |
| Tầng thấp, nhiều nhà cao vây quanh | Ít gió hơn là nóng do nắng | Tạo luồng gió bằng quạt giữa hai cửa | Giảm ẩm để đỡ oi |
Ví dụ giả định: Linh, sinh viên năm hai, thuê phòng tầng bốn có mái tôn và cửa sổ hướng tây ở Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. Đo ba ngày, Linh thấy phòng nóng nhất lúc 20 giờ, nóng hơn hành lang khoảng 4 độ. Linh kéo rèm từ trưa, nấu bữa tối trước 18 giờ, rồi đặt quạt ở cửa thổi ra 30 phút từ 19 giờ. Phòng vẫn nóng, nhưng đến 21 giờ đã ngang hành lang thay vì kéo đến nửa đêm như trước.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mở cửa sổ giữa trưa cho phòng thoáng không?
Thường là không, nếu ngoài trời đang nóng hơn trong phòng. Mở cửa lúc đó chỉ đưa thêm khí nóng vào. Đóng cửa, kéo rèm buổi trưa và mở ra thông gió khi ngoài trời đã mát hơn, thường từ chiều tối.
Quạt thổi ra ngoài hay thổi vào phòng thì mát hơn?
Buổi tối, khi ngoài trời mát hơn, đặt quạt ở cửa thổi ra ngoài 20–30 phút để đẩy khí nóng tích trong phòng. Sau đó mới quay quạt thổi vào người để làm mát cơ thể.
Tự dán phim cách nhiệt lên kính cửa được không?
Nên hỏi chủ nhà trước. Một số loại phim khó bóc, để lại keo khi trả phòng và có thể làm kính chịu nhiệt không đều. Rèm dày treo thanh căng không khoan là lựa chọn an toàn hơn cho người thuê.
Đặt chậu đá trước quạt có làm phòng mát không?
Chỉ mát cục bộ trong thời gian ngắn và thêm hơi ẩm vào phòng. Ngày oi, độ ẩm cao thì gần như không có tác dụng, còn làm phòng bí hơn. Thông gió đúng giờ hiệu quả hơn nhiều.
Ngủ dưới mái tôn có cần lo gì về sức khoẻ không?
Nóng kéo dài có thể gây mất ngủ, mệt và kiệt sức do nóng. Uống đủ nước, làm mát cơ thể trước khi ngủ, và đi khám nếu chóng mặt, buồn nôn kéo dài; da nóng khô, lú lẫn thì gọi 115.
Phòng quá nóng có đề nghị chủ nhà làm gì được không?
Có thể đề nghị chống nóng mái, làm trần hoặc lắp quạt thông gió. Ghi nhiệt độ trong và ngoài phòng ba ngày ở các mốc giờ khác nhau rồi gửi kèm, con số cụ thể dễ thuyết phục hơn lời than nóng.