Vòi sen chảy yếu và vòi rửa phun tia lệch phần lớn là do cặn khoáng bám ở đầu vòi, và việc này người thuê tự xử lý được: tháo đầu sục khí hoặc đầu sen, ngâm giấm ăn khoảng một đến hai giờ, chà bàn chải, xả nước rồi lắp lại. Trước và sau khi làm, hứng nước vào chai trong mười giây để đo, bạn sẽ biết rõ mình đã cải thiện bao nhiêu.
Vòi rỉ thì khác. Nước nhỏ giọt từ miệng vòi khi đã vặn chặt, hay rỉ ra từ thân vòi, chân vòi, thường do gioăng hoặc lõi van bên trong đã mòn. Thay lõi van là việc phải khoá nước và tháo thân vòi, nên ở phòng trọ hãy khoá van chặn, đo lượng nước rỉ và báo chủ nhà. Bài này đi qua cả hai trường hợp, kèm cách tìm van khoá nước và cách viết tin nhắn báo hỏng.
Nhận ra vấn đề: cặn ở đầu vòi hay hỏng bên trong vòi
Cặn khoáng hình thành khi nước có nhiều canxi, magie bay hơi ở đầu vòi, để lại lớp vảy trắng hoặc vàng nhạt. Ở nhiều khu dùng nước giếng khoan hoặc nước có độ cứng cao, chỉ vài tháng là lỗ đầu sen đã bít một phần. Dấu hiệu dễ thấy: tia nước bắn lệch, có lỗ không ra nước, vòi sen chảy yếu dù vòi rửa mặt bên cạnh vẫn mạnh, đầu vòi có lớp vảy cứng sờ thấy được.
Hỏng bên trong vòi có dấu hiệu khác: nước vẫn nhỏ giọt từ miệng vòi khi tay gạt đã về hết vị trí đóng, tay gạt lỏng lắc, phải vặn rất chặt mới ngừng chảy, nước rỉ ra ở chân vòi hoặc chỗ nối dây sen, hay vòi nóng lạnh không chỉnh được nhiệt. Những trường hợp này không phải cặn ở đầu vòi, làm sạch không hết được.
Còn một trường hợp nữa cần loại trừ trước: nước yếu ở mọi vòi trong phòng, hoặc yếu cả dãy trọ vào giờ cao điểm. Đó là chuyện áp lực nước của toà nhà, bồn nước trên mái hay máy bơm, không phải chuyện vòi. Hỏi phòng bên cạnh một câu là biết.
Đo trước khi làm: mười giây và một chai nước
Đo lưu lượng giúp bạn biết vệ sinh có hiệu quả không, và có con số cụ thể khi cần báo chủ nhà:
- Lấy một chai nhựa có vạch hoặc một ca đong đã biết dung tích. Không có vạch thì dùng chai nước 500 ml.
- Mở vòi hết cỡ ở chế độ quen dùng, hứng nước đúng mười giây, đọc lượng nước.
- Nhân lượng đó với sáu để ra ml mỗi phút. Ví dụ giả định: mười giây được 800 ml thì lưu lượng khoảng 4,8 lít mỗi phút.
- Ghi lại con số, chụp ảnh đầu vòi trước khi tháo.
- Với vòi đang rỉ: đặt một cốc dưới miệng vòi trong mười phút, đọc lượng nước, nhân 144 để ra lượng rỉ mỗi ngày. Ví dụ giả định: mười phút rỉ được 20 ml thì một ngày mất gần 2,9 lít, một tháng gần 90 lít.
Con số lượng nước rỉ mỗi ngày là thứ thuyết phục chủ nhà nhanh nhất, nhất là khi tiền nước tính chung cho cả dãy. Nó cũng giúp bạn tự kiểm xem hoá đơn nước tăng có phải do vòi rỉ không.
Làm sạch đầu sục khí của vòi rửa
Đầu sục khí là cái nắp nhỏ có lưới ở miệng vòi rửa mặt, vòi rửa bát. Phần lớn vặn ra được bằng tay:
- Khoá vòi. Đặt khăn nhỏ vào lỗ thoát của chậu để chi tiết nhỏ không rơi xuống ống.
- Bọc một lớp khăn mỏng quanh đầu sục khí rồi vặn ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ dưới lên. Vặn tay không được thì dùng kìm bọc khăn, kẹp nhẹ để không trầy lớp mạ. Vẫn không được thì dừng, không bẻ.
- Khi tháo ra, để ý thứ tự các chi tiết: vỏ ngoài, lưới, gioăng cao su. Chụp ảnh từng lớp để lắp lại đúng.
- Ngâm lưới và vỏ ngoài vào giấm ăn trắng trong khoảng một đến hai giờ. Không ngâm gioăng cao su lâu trong giấm.
- Chà nhẹ bằng bàn chải đánh răng cũ, xả nước sạch. Lỗ lưới còn bít thì dùng tăm nhựa thông nhẹ.
- Lắp lại đúng thứ tự, vặn tay vừa chặt. Mở vòi, đo lại lưu lượng mười giây như lúc đầu.
Giấm ăn là axit nhẹ, dùng một mình là an toàn với hầu hết đầu vòi. Không trộn giấm với nước javel hay chất tẩy có chứa clo, vì hỗn hợp này sinh khí độc. Không dùng thêm chất tẩy cặn mạnh lên lớp mạ màu vàng, đen mờ khi chưa đọc kỹ hướng dẫn của nó.
Làm sạch vòi sen: tháo đầu sen hoặc ngâm tại chỗ
Đầu sen cầm tay thường vặn ra khỏi dây sen bằng tay. Tháo ra, ngâm cả đầu sen vào chậu giấm khoảng một đến hai giờ, chà mặt đầu sen bằng bàn chải, dùng tăm nhựa thông từng lỗ còn bít. Nhiều đầu sen có mặt cao su mềm: lấy ngón tay miết nhẹ từng núm cao su là cặn vỡ ra ngay. Trước khi lắp lại, nhìn vào chỗ nối với dây sen: thường có một vòng gioăng cao su và một lưới lọc nhỏ; lưới lọc bẩn cũng làm nước yếu, rửa nó dưới vòi.
Đầu sen gắn cố định trên tường không tháo được bằng tay thì ngâm tại chỗ: đổ giấm vào một túi nilon, trùm túi lên đầu sen sao cho mặt sen chìm trong giấm, buộc miệng túi vào cổ đầu sen bằng dây rút hoặc dây chun. Để một đến hai giờ, tháo túi, mở nước nóng xả vài phút, rồi chà mặt sen.
Dây sen bị gập, xoắn cũng làm nước yếu. Duỗi dây, treo đầu sen đúng giá. Dây sen nứt, rỉ nước ở hai đầu nối thì thay dây; đây là món rẻ và vặn tay, nhưng vẫn nên báo chủ nhà trước, vì có chủ nhà muốn tự thay hoặc trả tiền món này.
Đừng bao giờ tháo hay chỉnh gì ở bình nóng lạnh khi đang vệ sinh vòi sen: không mở nắp, không vặn van an toàn, không chạm vào dây điện của bình. Bình nóng lạnh có vấn đề thì là việc của chủ nhà và thợ.
Vòi rỉ ở thân hoặc chân vòi: việc người thuê nên làm
Tìm van chặn trước. Dưới chậu rửa mặt, chậu rửa bát thường có van chặn nhỏ (van góc) trên ống cấp vào vòi; trong phòng tắm có thể có van tổng cho cả phòng. Nên biết vị trí van từ ngày dọn vào. Khi vòi rỉ nhiều, vặn van chặn theo chiều kim đồng hồ để khoá, vòi sẽ ngừng rỉ.
Không tháo thân vòi, không thay lõi van. Việc này cần dụng cụ, linh kiện đúng loại và kinh nghiệm; làm sai có thể làm hỏng ren, gãy ống hoặc gây ngập. Trên hết, vòi là tài sản của phòng thuê.
Đo và chụp. Ghi lượng nước rỉ mười phút như ở phần đo phía trên, quay một đoạn video ngắn nước nhỏ giọt khi tay gạt đã đóng.
Báo chủ nhà bằng tin nhắn có số liệu. Ví dụ giả định: "Cô ơi, vòi rửa mặt phòng 5 rỉ nước từ miệng vòi dù đã khoá hết, con hứng mười phút được khoảng 20 ml, một ngày chắc gần ba lít. Con đã khoá van chặn dưới chậu, vẫn dùng được vòi sen. Cô xem lúc nào sửa giúp con ạ."
Rỉ nước ở chỗ đường ống trong tường, vết ẩm loang trên tường. Báo ngay, kể cả khi chưa thấy nước chảy thành dòng. Rò ngầm để lâu làm ẩm mốc, bong sơn và ảnh hưởng phòng bên cạnh.
Vòi xịt vệ sinh cạnh bồn cầu: rỉ, yếu, phun lệch
Đầu xịt phun lệch, tia yếu. Cũng là cặn ở lỗ phun. Nhiều đầu xịt có mặt phun vặn ra được; tháo ra, ngâm giấm một giờ, chà, xả sạch. Mặt phun liền khối thì ngâm tại chỗ bằng túi giấm như đầu sen.
Nước rỉ ở cò bóp khi không dùng. Lò xo hoặc gioăng trong cò đã mòn. Khoá van chặn nhỏ ở chỗ dây xịt nối vào tường (thường có tay vặn riêng), chỉ mở khi cần dùng, và báo chủ nhà thay đầu xịt.
Dây xịt rỉ ở hai đầu nối. Thử vặn tay chặt thêm đầu nối, không dùng kìm siết mạnh vì đầu nối nhựa dễ nứt. Vẫn rỉ thì gioăng bên trong đã chai, khoá van và báo chủ nhà.
Nước rỉ chảy liên tục xuống sàn sau bồn cầu. Xem nước từ đâu ra: dây xịt, van cấp nước vào két bồn cầu hay chân bồn cầu. Dây xịt thì khoá van xịt. Van két nước hoặc chân bồn cầu thì khoá van cấp vào két nếu có, lau khô sàn và báo chủ nhà ngay, vì nước chảy lâu dễ thấm xuống phòng dưới.
Thói quen nhỏ. Sau khi dùng, khoá van chặn của vòi xịt nếu nó hay rỉ, và treo đầu xịt lên giá thay vì thả xuống sàn. Đầu xịt va xuống nền gạch nhiều lần là nguyên nhân hay gặp làm nứt cò bóp.
Giữ đầu vòi sạch lâu hơn
Cặn bám nhanh hay chậm phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nước, bạn không đổi được điều đó. Nhưng vài thói quen nhỏ giúp kéo dài khoảng cách giữa các lần ngâm giấm. Sau khi tắm, lau mặt đầu sen bằng khăn khô hoặc miết nhẹ các núm cao su một lượt khi còn ướt; cặn mới hình thành còn mềm, miết là rơi. Lau khô miệng vòi rửa mặt sau mỗi tối cũng có tác dụng tương tự.
Đặt lịch ngâm giấm đầu vòi mỗi một đến ba tháng tuỳ nước, gộp vào buổi dọn nhà tắm cuối tuần. Nếu phòng có lắp lõi lọc thô ở đầu nguồn và cặn vẫn nhiều, nói với chủ nhà; xử lý nước cứng cho cả toà nhà là việc của họ và các trang chuyên về nước sinh hoạt đã viết riêng.
Cuối cùng, nhớ rằng đo lưu lượng không chỉ để chứng minh với chủ nhà. Biết vòi sen của mình ra bao nhiêu lít mỗi phút, bạn cũng biết mười phút tắm tốn bao nhiêu nước, và đó là điểm khởi đầu tốt nếu tiền nước phòng trọ đang làm bạn băn khoăn.
Câu hỏi thường gặp
Ngâm giấm lâu hơn có sạch hơn không?
Không nhiều. Một đến hai giờ thường đủ làm mềm cặn; phần còn lại là chà và thông lỗ. Ngâm qua đêm có thể làm xỉn lớp mạ hoặc làm cứng gioăng cao su. Cặn quá dày thì ngâm hai lần, mỗi lần một giờ, chà giữa hai lần.
Có thể dùng chanh thay giấm không?
Được, nước cốt chanh cũng là axit nhẹ, nhưng cần nhiều chanh mới đủ ngâm và hiệu quả kém đều hơn giấm. Với đầu sen ngâm tại chỗ, giấm ăn trắng tiện hơn. Dùng thứ nào cũng không trộn với chất tẩy chứa clo.
Đầu sục khí vặn mãi không ra thì làm sao?
Có thể cặn đã gắn chặt ren. Trùm túi giấm lên miệng vòi khoảng một giờ cho cặn mềm, rồi thử vặn lại bằng tay hoặc kìm bọc khăn. Vẫn không được thì để nguyên, vệ sinh bên ngoài bằng bàn chải và báo chủ nhà nếu nước quá yếu.
Vòi nóng lạnh chỉ ra nước lạnh dù đã bật bình nóng lạnh thì có phải do cặn không?
Thường không. Có thể bình chưa đủ thời gian làm nóng, bình hỏng, aptomat của bình đã nhảy, hoặc van trộn trong vòi có vấn đề. Đừng mở bình nóng lạnh hay tháo vòi; báo chủ nhà và nói rõ bạn đã bật bình bao lâu.
Thay đầu sen loại "tăng áp" có làm nước mạnh hơn không?
Đầu sen có lỗ nhỏ hơn làm tia nước cảm giác mạnh hơn nhưng không tạo thêm áp lực cho đường nước. Nếu nước yếu do áp lực toà nhà thì đổi đầu sen chỉ cải thiện ít. Muốn đổi đầu sen trong phòng thuê thì hỏi chủ nhà và giữ lại đầu cũ để trả phòng.
Vòi rỉ ít thì có cần báo chủ nhà không?
Nên báo. Một vòi rỉ nhỏ vẫn có thể hao vài lít mỗi ngày và thường nặng dần theo thời gian. Báo sớm, kèm số đo, giúp việc sửa nhẹ nhàng hơn, và tránh chuyện về sau bị hỏi vì sao để hỏng lâu không nói.