Báo hỏng cho chủ nhà trọ hiệu quả nhất là một tin nhắn bốn phần: hỏng gì và ở đâu, từ khi nào, bạn đã làm gì để tạm xử lý, và tình trạng hiện tại ảnh hưởng ra sao, kèm hai ảnh hoặc một video ngắn. Tin nhắn như vậy giúp chủ nhà gọi đúng thợ ngay lần đầu, và để lại bằng chứng có ngày giờ nếu sau này có chuyện tiền cọc.
Không phải hỏng hóc nào cũng chờ được đến mai. Rò nước lan ra sàn, mùi khét, tia lửa điện, mùi gas, cửa phòng không khoá được là việc báo ngay, gọi điện chứ không chỉ nhắn. Bài này giúp bạn phân loại mức độ, chụp đúng thứ cần chụp, viết tin nhắn, theo dõi khi chủ nhà chậm, và hiểu cách chia việc sửa giữa người thuê với chủ nhà theo thông lệ, để giữ quan hệ tốt suốt thời gian ở.
Phân loại: khẩn, sớm hay gom lại
Bước đầu tiên là xác định việc gấp tới đâu. Cách xếp dưới đây dựa trên rủi ro cho người và tài sản:
| Mức | Ví dụ | Làm gì |
|---|---|---|
| Khẩn cấp, liên quan an toàn | Mùi gas, mùi khét, khói, tia lửa điện; nước rò lan sàn hoặc thấm xuống phòng dưới; trần bong mảng; cửa phòng không khoá được | Xử lý an toàn trước (ngắt aptomat, khoá van nước, khoá van gas nếu biết, ra khỏi phòng), rồi gọi điện cho chủ nhà; có cháy gọi 114 |
| Cần sửa sớm | Aptomat nhảy lặp lại, ổ cắm duy nhất hỏng, bồn cầu tắc, không có nước nóng, điều hoà hỏng giữa mùa nóng | Nhắn tin kèm ảnh trong ngày, hỏi lịch thợ |
| Gom lại báo một lần | Bản lề kêu, rèm tuột ray, gạch sứt góc, vòi rỉ nhẹ đã khoá van | Ghi vào danh sách, nhắn một lần mỗi tuần hoặc khi chủ nhà ghé |
Phân loại giúp chủ nhà tin tin nhắn của bạn. Người thuê nào cũng gọi điện lúc mười giờ đêm vì bản lề kêu thì đến lúc có việc thật khẩn, cuộc gọi dễ bị xem nhẹ.
Số khẩn cấp: 114 cho cháy, nổ, cứu nạn; 115 cho cấp cứu y tế; 113 cho an ninh, trật tự. Lưu sẵn tên và số điện thoại của chủ nhà, người quản lý dãy trọ trong danh bạ máy, đặt tên dễ tìm.
Trước khi báo: tự kiểm vài thứ đơn giản trong năm phút
Một số "hỏng hóc" hoá ra không hỏng gì cả. Kiểm vài điều dưới đây trước khi nhắn giúp bạn tránh gọi thợ uổng công, và làm tin nhắn của bạn đáng tin hơn:
- Mất điện: phòng bên cạnh, hành lang có điện không; aptomat phòng có nhảy không.
- Mất nước, nước yếu: các phòng khác có bị không; van chặn dưới chậu, van tổng của phòng có ai vô tình khoá không.
- Điều hoà không mát: điều khiển còn pin không, có đang để chế độ quạt hay chế độ hút ẩm không, lưới lọc bụi có bám dày không (lưới lọc nhiều máy rút ra rửa được, xem hướng dẫn của máy hoặc hỏi chủ nhà).
- Bình nóng lạnh không nóng: công tắc của bình đã bật chưa, bật đủ lâu chưa.
- Tivi, wifi chung không vào được: đã tắt bật lại thiết bị phát chưa, các phòng khác có bị không.
- Đèn không sáng: đã thử bóng khác chưa.
Ghi lại những gì đã kiểm vào phần thứ ba của tin nhắn ("đã làm gì"). Chủ nhà đọc thấy bạn đã kiểm cơ bản sẽ biết ngay đây là việc cần thợ, không phải hỏi đi hỏi lại.
Chụp ảnh và quay video đúng cách
Một ảnh toàn cảnh, một ảnh cận cảnh. Ảnh toàn cảnh cho biết vị trí trong phòng, ví dụ góc trần trên giường, ổ cắm cạnh bàn bếp. Ảnh cận cảnh cho thấy chi tiết: vết ố, vết cháy, chỗ nứt. Chủ nhà và thợ cần cả hai mới hình dung được.
Video khi hỏng có chuyển động hoặc âm thanh. Đèn chớp, vòi nhỏ giọt, nước trào lên thoát sàn, quạt trần kêu, aptomat nhảy khi bật: một đoạn video mười đến hai mươi giây nói được nhiều hơn mọi mô tả.
Có vật so kích thước. Đặt một cây bút, đồng xu hoặc thước dây cạnh vết nứt, vết thấm để người xem biết nó lớn bao nhiêu.
Chụp lại theo thời gian. Vết thấm trên trần, vết nứt tường nên chụp lại ở cùng một góc sau vài ngày. Hai ảnh cạnh nhau cho thấy vết đang lan hay đứng yên.
Không chụp phạm vi riêng tư không cần thiết. Dọn đồ cá nhân ra khỏi khung hình nếu có thể. Ảnh gửi chủ nhà có thể được chuyển tiếp cho thợ.
An toàn trước khi chụp. Gặp mùi gas, khói, tia lửa thì ra khỏi phòng và báo trước, chụp sau. Không đứng trong vũng nước để chụp ổ cắm.
Tin nhắn bốn phần: mẫu dùng được ngay
Một tin nhắn báo hỏng tốt có bốn phần. Thứ nhất, phòng nào, hỏng gì, ở đâu trong phòng. Thứ hai, từ khi nào, xảy ra lúc nào, có lặp lại không. Thứ ba, bạn đã làm gì: đã khoá van, đã ngắt điện, đã thử thay bóng mới, đã ngưng dùng. Thứ tư, hiện tại ảnh hưởng thế nào và bạn đề nghị gì: còn dùng được không, cần sửa trong hôm nay hay tuần này.
Ví dụ giả định cho việc cần sửa sớm: "Chào cô, con là Vy phòng 6 tầng 2. Từ sáng nay bồn cầu xả không trôi, nước dâng lên gần miệng. Con đã thử thông bằng cây thông nhưng không được, đã ngưng xả và khoá van cấp nước vào két. Phòng hiện không dùng được nhà vệ sinh. Con gửi video lúc xả. Cô cho thợ qua trong hôm nay giúp con được không ạ?"
Ví dụ giả định cho việc gom lại: "Chào anh, em phòng 3. Em gửi anh mấy việc nhỏ khi nào tiện thì sửa: một là rèm cửa sổ tuột hai móc khỏi ray; hai là gạch ốp chân tường cạnh cửa nhà tắm bị bong một viên; ba là bản lề cửa tủ âm tường kêu, em đã nhỏ dầu nhưng vẫn kêu. Em gửi ba ảnh. Không gấp ạ."
Giữ giọng lịch sự, ngắn, không kể lể hay đổ lỗi. Nếu hỏng do mình, như làm rơi vỡ gương, nói thẳng điều đó; sự thẳng thắn làm chủ nhà dễ hợp tác hơn nhiều trong những lần sau.
Ai lo việc sửa: thông lệ và hợp đồng
Ranh giới trách nhiệm sửa chữa giữa người thuê và chủ nhà trước hết nằm trong hợp đồng thuê và những gì hai bên đã thoả thuận. Nếu hợp đồng không ghi rõ, thông lệ thường gặp ở các phòng trọ là: chủ nhà lo phần kết cấu và hệ thống cố định như mái, tường, trần, đường điện âm tường, ổ cắm, công tắc, đường ống nước, bồn cầu, bình nóng lạnh, điều hoà đi theo phòng; người thuê lo đồ tiêu hao và hỏng hóc do mình gây ra như bóng đèn, pin điều khiển, lưới chắn tóc, đồ vỡ do làm rơi.
Vùng xám là những thứ hao mòn theo thời gian như bản lề, vòi nước, dây sen, rèm. Có chủ nhà tự sửa hết, có chủ nhà để người thuê tự lo món nhỏ. Hỏi rõ ngay từ đầu, hoặc khi gặp lần hỏng đầu tiên, là cách tránh hiểu lầm tốt nhất. Việc kiểm tra phòng trước khi ký hợp đồng và đọc điều khoản thuê đã có các trang chuyên về chỗ ở cho sinh viên viết riêng; ở đây chỉ nhắc rằng hỏng hóc phát sinh trong lúc ở thì nên báo ngay khi thấy, đừng để dồn đến ngày trả phòng.
Nếu chủ nhà đề nghị bạn tự gọi thợ rồi trừ vào tiền nhà, hãy thống nhất qua tin nhắn về số tiền hoặc cách tính trước khi thợ làm, giữ hoá đơn hoặc ảnh chụp phiếu thu. Không tự ý gọi thợ sửa đồ cố định của phòng rồi đòi chủ nhà trả tiền sau; việc đó dễ thành tranh cãi.
Khi chủ nhà chậm hoặc không trả lời
Phần lớn chủ nhà muốn phòng được giữ tốt, nên chậm thường vì bận hoặc chưa hiểu mức độ. Từng bước nhắc nhẹ trước:
- Chờ một khoảng hợp lý theo mức độ: việc khẩn vài giờ, việc cần sửa sớm một đến hai ngày, việc gom lại một tuần.
- Nhắc lại bằng cách trả lời ngay dưới tin cũ, để chủ nhà thấy cả mạch chuyện: "Cô ơi, vòi vẫn rỉ, con đo hôm nay khoảng ba lít một ngày, con gửi lại ảnh."
- Gọi điện vào giờ hợp lý nếu tin nhắn chưa được đọc. Sau cuộc gọi, nhắn lại một dòng tóm tắt điều đã thống nhất: "Con cảm ơn cô, như vừa nói thì thứ Bảy thợ qua sửa bồn cầu."
- Nếu dãy trọ có người quản lý, quản lý toà nhà hoặc nhóm chat chung, báo thêm ở đó với việc ảnh hưởng nhiều phòng như mất nước, tắc ống chung.
- Với việc ảnh hưởng an toàn mà vẫn không có phản hồi, ngưng dùng phần hỏng, ghi lại mọi lần liên lạc. Tranh chấp kéo dài về sửa chữa, tiền cọc là chuyện của các trang chuyên về thuê nhà và pháp lý; khi đến mức đó, tìm tư vấn ở nơi có chuyên môn.
Mục tiêu của mọi bước là sửa được, không phải thắng một cuộc tranh luận. Giữ giọng điềm tĩnh và bằng chứng rõ ràng thường đủ để mọi việc trôi chảy.
Sổ ghi hỏng hóc: năm phút giữ tiền cọc
Tạo một ghi chú trên điện thoại, hoặc một album ảnh riêng, tên "Phòng trọ". Mỗi lần có hỏng hóc, ghi một dòng:
- Ngày phát hiện, hỏng gì, ở đâu.
- Ngày báo chủ nhà, báo qua kênh nào.
- Ngày sửa xong, ai sửa, có tốn tiền không, ai trả.
- Ảnh trước và sau khi sửa.
- Những gì đã có sẵn từ ngày dọn vào: vết ố, vết nứt, đồ sứt mẻ, kèm ảnh ngày đầu tiên.
Khi trả phòng, cuốn sổ này giúp phân biệt rõ hỏng hóc nào có từ trước, hỏng hóc nào đã báo và đã sửa, hỏng hóc nào do hao mòn tự nhiên. Nhiều cuộc tranh cãi về tiền cọc kết thúc nhanh khi một bên có ảnh có ngày tháng.
Sổ cũng có ích cho chính bạn: nhìn lại sau vài tháng, bạn biết phòng mình hay hỏng gì, mùa nào, và lần sau thuê phòng nên để ý điểm nào.
Câu hỏi thường gặp
Nhắn tin hay gọi điện thì tốt hơn?
Việc khẩn thì gọi trước, nhắn sau để có bản ghi. Việc thường thì nhắn, vì chủ nhà đọc khi rảnh, có ảnh kèm theo, và có ngày giờ lưu lại. Sau mọi cuộc gọi quan trọng, nhắn một dòng tóm tắt điều đã thống nhất.
Báo hỏng nhiều có làm chủ nhà khó chịu không?
Báo đúng mức thì không. Chủ nhà thường khó chịu khi hỏng hóc bị giấu lâu rồi nặng thêm, hoặc khi bị gọi giờ khuya vì việc nhỏ. Gom việc nhỏ lại báo một lần, việc khẩn báo ngay, và luôn kèm ảnh.
Mình làm hỏng đồ của phòng thì có nên tự sửa cho xong?
Báo chủ nhà trước, nói rõ là do mình, và hỏi muốn xử lý thế nào: tự mua thay, thợ của chủ nhà làm rồi bạn trả, hay trừ cọc. Tự sửa không hỏi trước có thể không đúng chuẩn chủ nhà muốn và vẫn bị tính lại khi trả phòng.
Thợ đến sửa khi mình đi vắng có được không?
Tuỳ bạn đồng ý. Nếu đồng ý, cất đồ giá trị, giấy tờ vào chỗ kín, nhắn chủ nhà khung giờ, và nhờ chủ nhà hoặc người quen có mặt. Khi về, kiểm tra việc sửa và chụp ảnh sau khi sửa vào sổ ghi.
Ở ghép thì ai đứng ra báo hỏng?
Thống nhất một người liên lạc chính với chủ nhà để tránh tin nhắn chồng chéo, nhưng ai phát hiện việc khẩn thì báo ngay. Sổ ghi hỏng hóc để chung, ai thấy gì thì ghi vào. Chi phí sửa đồ chung do lỗi chung thì các bạn tự bàn, không đẩy cho chủ nhà phân xử.