Phòng trọ không cửa sổ vẫn thông gió được nếu bạn tạo ra một đường cho không khí đi vào và một đường đi ra: thường là cửa ra vào cộng với quạt đứng đặt ngay cửa thổi ra ngoài, và quạt hút nhà tắm nếu có. Mỗi ngày mở cửa cho quạt chạy 15–20 phút vào buổi sáng và buổi tối, giảm các nguồn ẩm trong phòng, là đủ để hết cảm giác bí và mùi ẩm khi về.
Nhiều phòng trọ giá mềm ở thành phố là phòng giữa dãy, chỉ có một cửa ra vào và một ô thoáng nhỏ trên cao. Các loại hương thơm, sáp thơm chỉ che mùi trong vài giờ. Bài này đi vào cách không khí thật sự được thay, các nguồn ẩm bạn tự tạo ra mỗi ngày, cách đo, và những việc phải báo chủ nhà thay vì tự xoay.
Dấu hiệu phòng đang thiếu gió
Mùi ẩm khi vừa mở cửa về. Mũi quen mùi rất nhanh, nên lúc tốt nhất để ngửi phòng là khi vừa đi ngoài vào. Mùi ngai ngái, mùi vải ẩm là dấu hiệu không khí trong phòng ít được thay.
Gương nhà tắm mờ hơi rất lâu. Sau khi tắm nước ấm, gương mờ quá 20–30 phút nghĩa là hơi nước không có đường thoát, và phần lớn sẽ lan sang phòng ngủ.
Quần áo phơi trong phòng lâu khô. Đồ giặt tay phơi hơn một ngày vẫn còn ẩm, kèm mùi chua, là dấu hiệu độ ẩm trong phòng đang cao.
Tường lạnh, góc sau tủ có chấm đen. Hơi ẩm gặp mặt tường mát sẽ đọng lại, lâu ngày thành mốc ở những góc ít gió nhất.
Ngủ dậy nặng đầu, khô họng. Có nhiều nguyên nhân, nhưng một phòng đóng kín cả đêm với một người ngủ, một quạt quay tại chỗ, thì không khí rất ít được thay. Nếu thấy dễ chịu hơn rõ rệt sau khi mở cửa, nhiều khả năng phòng thiếu gió.
Nguyên lý: không khí cần một đường vào và một đường ra
Không khí chỉ được thay khi có chỗ cho khí cũ đi ra và chỗ cho khí mới đi vào. Một chiếc quạt quay giữa phòng đóng kín chỉ khuấy không khí cũ, làm bạn thấy mát hơn vì gió lướt qua da chứ không làm phòng thoáng hơn.
Ở phòng không cửa sổ, đường thường có là cửa ra vào, ô thoáng phía trên cửa, khe dưới cửa, và quạt hút trong nhà tắm. Khi quạt hút nhà tắm chạy, nó đẩy khí trong phòng ra ngoài; khí mới sẽ đi vào qua khe cửa chính. Nếu cửa nhà tắm và cửa chính cùng đóng kín, quạt hút chạy nhưng gần như không kéo được gì.
Vì vậy, nguyên tắc đơn giản là luôn mở hai đầu cùng lúc: mở cửa chính và bật quạt hút, hoặc mở cửa chính và đặt quạt đứng ngay cửa. Cửa chính nhìn ra hành lang chung thì có thể chỉ mở hé, kết hợp rèm cửa để giữ riêng tư.
Cách đặt quạt đứng để kéo không khí ra ngoài
Cách này dùng chiếc quạt bạn đã có, không cần mua thêm gì, áp dụng cho phòng có một cửa ra vào:
- Mở cửa chính. Nếu có ô thoáng phía trên cửa hoặc ô cửa nhỏ, mở luôn.
- Đặt quạt đứng ngay sát cửa, quay lưng vào phòng, mặt quạt hướng ra hành lang. Quạt sẽ đẩy không khí trong phòng ra ngoài, khí bên ngoài theo phần còn lại của khung cửa đi vào.
- Chạy số cao 15–20 phút. Trong lúc đó mở cửa nhà tắm và bật quạt hút nếu có.
- Sau đó quay quạt lại, thổi vào phòng vài phút nếu hành lang mát hơn, để đưa khí mới vào sâu đến góc trong cùng.
- Làm hai lần mỗi ngày: buổi sáng trước khi đi và buổi tối khi vừa về, lúc dọn phòng 10 phút là tiện nhất.
Nếu hành lang chung nóng hoặc có mùi bếp nhà bên, chọn giờ hành lang dễ chịu nhất, thường là sáng sớm hoặc tối muộn. Đặt quạt chắn lối đi chung thì nhớ dời vào khi xong để không ai vấp.
Nguồn ẩm bạn tự tạo ra trong phòng và cách giảm
Phòng kín thì độ ẩm phụ thuộc rất nhiều vào sinh hoạt của chính người ở. Các con số dưới đây chỉ là ước lượng để so sánh thứ tự lớn nhỏ:
| Nguồn ẩm | Mức độ | Cách giảm |
|---|---|---|
| Phơi đồ giặt tay trong phòng | Lớn: một mẻ đồ vắt tay còn ngậm cỡ một đến vài lít nước, tất cả sẽ bay vào không khí | Vắt kỹ hơn, phơi gần cửa có quạt, hoặc phơi ở chỗ chung của dãy nếu có |
| Tắm nước nóng | Lớn trong thời gian ngắn | Đóng cửa nhà tắm khi tắm, bật quạt hút 15–20 phút sau đó, lau khô sàn |
| Nấu ăn, nhất là luộc, hấp | Vừa, tập trung | Đậy nắp nồi, mở cửa khi nấu, không để nồi sôi lâu |
| Hai người ngủ trong phòng đóng kín | Nhỏ nhưng kéo dài cả đêm | Mở hé cửa hoặc ô thoáng nếu an toàn; thông gió ngay khi ngủ dậy |
| Cây trồng, chậu nước, bể cá nhỏ | Nhỏ | Hạn chế trong phòng kín; không để chậu nước đọng |
Phơi đồ thường là nguồn lớn nhất mà người ở trọ ít để ý. Nếu phòng không có ban công, chuyện phơi đồ trong phòng kín có những mẹo riêng; ở đây chỉ cần nhớ đồ phơi càng ráo, phòng càng đỡ ẩm.
Đo độ ẩm và khử mùi đúng cách
Một chiếc ẩm kế điện tử nhỏ, loại đặt bàn, là món đồ rẻ mà đáng mua cho phòng kín. Nó cho bạn con số thay vì cảm giác. Mức dễ chịu và ít mốc trong nhà thường được khuyến cáo trong khoảng 40–60%. Khi ẩm kế thường xuyên báo trên 70% nhiều ngày liền, mốc sẽ bắt đầu mọc ở góc tường và quần áo.
Khi đã thông gió và giảm nguồn ẩm mà độ ẩm vẫn cao, nhất là mùa nồm ở miền Bắc, có thể cân nhắc máy hút ẩm nhỏ. Đây là món cần tính kỹ vì tốn điện và phải đổ nước; hỏi chủ trọ trước nếu điện tính theo công tơ chung. Cơ chế nồm ẩm là chuyện dài, ở đây chỉ nói việc người thuê làm được.
Về khử mùi: than hoạt tính, bát baking soda, bã cà phê khô đặt ở góc phòng có hút được một phần mùi, nhưng chỉ là phụ. Xịt thơm, sáp thơm che mùi trong vài giờ rồi mùi cũ quay lại, trong khi phòng kín lại giữ hoá chất hương lâu hơn. Nến thơm đốt trong phòng kín không cửa sổ vừa sinh khói, vừa là nguy cơ cháy khi bạn ngủ quên; tốt nhất là không dùng.
Khi nào cần báo chủ nhà thay vì tự xoay
Có những thứ người thuê không nên tự sửa, vì đụng đến kết cấu, điện hoặc đường ống. Gặp các dấu hiệu sau, chụp ảnh, ghi ngày và nhắn chủ nhà:
- Quạt hút nhà tắm không chạy, kêu to, hoặc chạy mà không thấy hút. Quạt hút gắn vào điện tường, để chủ nhà gọi thợ.
- Mùi cống bốc lên từ thoát sàn. Nếu thoát sàn ít dùng, thử đổ một ca nước vào để nước bịt lại đường ống; vẫn còn mùi thì là việc của thợ.
- Tường có mảng ẩm lan rộng sau mỗi trận mưa, sơn phồng, nước rỉ. Đây là thấm, không phải do bạn thiếu thông gió.
- Ô thoáng bị bịt kín, quạt hút bị tháo, cửa không mở được. Hỏi xem có thể mở lại được không.
- Mốc lan nhanh dù đã thông gió đều đặn, hoặc trong phòng có người bắt đầu ho, ngạt mũi kéo dài.
Trước khi ký thuê một phòng không cửa sổ, đứng trong phòng đóng cửa vài phút và hỏi về quạt hút, ô thoáng. Còn nếu muốn phòng trông sáng sủa, bớt bí hơn bằng đồ trang trí, đó là một hướng khác bổ trợ cho thông gió chứ không thay được việc thay không khí.
Lịch thông gió theo mùa cho phòng kín
Không phải lúc nào mở cửa cũng tốt. Khi không khí bên ngoài ẩm hơn hoặc nóng hơn trong phòng, mở cửa lâu lại đưa thêm ẩm, thêm nóng vào. Bảng dưới là cách chọn giờ theo từng kiểu thời tiết:
| Thời tiết | Nên mở cửa, chạy quạt khi | Nên hạn chế khi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Nắng nóng, khô | Sáng sớm và tối muộn, lúc hành lang mát | Buổi trưa, đầu giờ chiều | Đóng cửa ban trưa giữ phòng mát lâu hơn |
| Mưa nhiều | Ngay sau khi tạnh, lúc gió mạnh | Lúc đang mưa to, hơi nước bay vào | Ưu tiên giảm nguồn ẩm trong phòng |
| Nồm ẩm (miền Bắc, cuối đông đầu xuân) | Hầu như hạn chế mở lâu | Lúc sương mù, tường ngoài đọng nước | Đóng cửa, lau khô sàn, dùng máy hút ẩm nếu có |
| Hanh khô, se lạnh | Giữa trưa, lúc ấm nhất | Đêm khuya | Thông gió ngắn mà đều để giữ ấm |
| Mùa mưa phương Nam | Sáng sớm, trước cơn mưa chiều | Chiều tối khi mưa dông | Phơi đồ buổi sáng, cất trước mưa |
Cách nhận biết nhanh: nếu mở cửa 10 phút mà ẩm kế trong phòng tăng lên, hoặc sàn bắt đầu dính chân, thì đó là lúc nên đóng lại. Thông gió có lợi khi không khí bên ngoài khô hơn hoặc mát hơn không khí trong phòng.
Nấu ăn và ở ghép trong phòng không cửa sổ
Nấu ăn trong phòng kín là nguồn ẩm và mùi lớn nhất sau phơi đồ. Nếu nội quy dãy trọ cho phép nấu, chọn món ít hơi, ít dầu bắn vào những ngày thời tiết ẩm; đậy nắp khi luộc, hấp; mở cửa và đặt quạt hướng ra ngoài trong suốt lúc nấu chứ không chờ nấu xong. Mùi dầu mỡ bám vào rèm, chăn, quần áo treo là loại mùi khó hết nhất, nên quần áo đi làm treo xa góc bếp.
Hai người ở một phòng không cửa sổ thì lượng hơi ẩm và khí thở ra gấp đôi, trong khi đường thoát vẫn chỉ là một cánh cửa. Hai bạn nên thống nhất giờ mở cửa thông gió như một nếp chung, ví dụ ai dậy trước thì mở cửa và bật quạt hút 15 phút. Ai hút thuốc thì không hút trong phòng kín: khói bám vào tường, nệm, rèm và gần như không thể khử hết bằng cách thông thường.
Câu hỏi thường gặp
Bật quạt cả ngày có làm phòng không cửa sổ thoáng hơn không?
Chỉ khi có đường vào và ra. Quạt quay trong phòng đóng kín chỉ khuấy không khí cũ, làm da mát hơn chứ không thay khí. Hãy mở cửa và đặt quạt sát cửa thổi ra ngoài 15–20 phút.
Mở cửa phòng ra hành lang có an toàn không?
Chỉ mở khi bạn đang ở trong phòng và tỉnh táo, cửa mở hé hoặc có rèm che. Khi ngủ hoặc đi vắng thì khoá cửa và dựa vào quạt hút nhà tắm, ô thoáng trên cao để giữ thông gió.
Độ ẩm phòng bao nhiêu là cao?
Mức dễ chịu thường được khuyến cáo khoảng 40–60%. Trên 70% kéo dài nhiều ngày là điều kiện thuận lợi cho nấm mốc ở góc tường, đồ gỗ và quần áo. Một ẩm kế nhỏ đặt bàn giúp biết con số thay vì đoán.
Đặt than hoạt tính có thay được thông gió không?
Không. Than hoạt tính, baking soda, bã cà phê khô chỉ hút bớt một phần mùi. Hơi ẩm và khí cũ vẫn nằm trong phòng nếu không có đường thoát, nên chúng chỉ là phụ trợ sau khi đã thông gió đều.
Có nên đốt nến thơm cho phòng bớt mùi không?
Không nên trong phòng kín không cửa sổ. Nến tạo khói và tiêu tốn không khí, che mùi chứ không khử mùi, và dễ thành nguy cơ cháy nếu bạn ngủ quên hoặc để gần rèm, chăn.
Quạt hút nhà tắm hỏng thì tự thay được không?
Không nên tự thay vì quạt nối vào điện tường. Chụp ảnh, ghi ngày và nhắn chủ nhà để gọi thợ. Trong lúc chờ, mở cửa nhà tắm sau khi tắm và đặt quạt đứng ở cửa phòng để đẩy hơi ẩm ra.