Một tuần quần áo của một người giặt tay mất khoảng 40 phút nếu chia hai mẻ: mẻ sáng màu và mẻ tối màu, mỗi mẻ ngâm 15–30 phút trong chậu nước pha bột giặt theo liều giặt tay, vò kỹ ở cổ áo, nách, gấu, xả hai đến ba lần đến khi nước trong, rồi vắt xoắn nhẹ và giũ thẳng trước khi phơi. Hai chiếc chậu nhựa, một bàn chải mềm và chỗ đứng trong nhà tắm là đủ.
Giặt tay hay bị làm sai ở hai chỗ: cho quá nhiều bột rồi xả không sạch, và ngâm cả đêm cho "sạch hơn". Cả hai đều làm áo cứng, ám mùi và phai màu nhanh. Bài này đi qua dụng cụ tối thiểu, cách chia mẻ, từng bước với lượng nước và thời gian đo được, cách vò đúng chỗ bẩn, cách vắt để mau khô, và một lịch giặt hợp với người đi học, đi làm.
Dụng cụ tối thiểu cho người giặt tay
Không cần mua nhiều, nhưng mỗi món có vai trò riêng:
- Hai chậu nhựa cỡ vừa, khoảng 15–20 lít mỗi chậu: một chậu ngâm giặt, một chậu xả. Chậu có quai dễ đổ nước hơn; chậu xếp lồng vào nhau đỡ tốn chỗ.
- Bột giặt hoặc nước giặt loại ghi dùng được cho giặt tay. Nước giặt tan nhanh trong nước lạnh, ít cặn hơn bột; bột thì dễ chia lượng nhỏ.
- Một bàn chải giặt lông mềm cho cổ áo, gấu quần, đế tất. Không dùng bàn chải cứng lên áo thun, đồ len.
- Một ca nhựa có vạch để đong nước, hoặc dùng luôn vạch trong chậu.
- Găng tay cao su nếu da tay nhạy cảm với chất tẩy, hoặc nếu giặt nhiều.
- Một ghế đẩu thấp: ngồi giặt đỡ mỏi lưng hơn hẳn so với cúi đứng.
- Túi giặt lưới cho đồ lót, tất, để không lẫn và không thất lạc khi xả.
Nếu phòng trọ chỉ có nhà tắm nhỏ, đặt hai chậu cạnh thoát sàn để đổ nước tiện, và giặt sau khi tắm xong buổi tối khi sàn đã ướt sẵn.
Chia mẻ: đừng ngâm tất cả vào một chậu
Gom một tuần đồ của một người thường được khoảng năm đến bảy áo, ba đến năm quần, đồ lót, tất và một hai khăn. Ngâm tất cả vào một chậu nghe tiện, nhưng chậu chật thì nước xà phòng không lưu thông, đồ sáng màu dễ ám màu đồ tối, và vò mãi không tới.
Cách chia đơn giản nhất là hai mẻ. Mẻ một gồm đồ sáng màu, trắng, áo sơ mi, áo thun nhạt. Mẻ hai gồm đồ tối màu, quần jean, áo khoác mỏng. Khăn tắm, khăn mặt, đồ tập ra nhiều mồ hôi, đồ lót có cách xử lý riêng, Nhím Con có bài tách riêng về chuyện chia các nhóm đồ này. Đồ mới mua lần đầu giặt, nhất là đồ màu đậm, đồ cotton nhuộm, nên giặt riêng một mình để thử ra màu.
Mỗi mẻ không nên quá nửa chậu khi đồ đã ướt; đồ phải chìm và bơi được trong nước. Chậu 20 lít thường hợp với bốn đến sáu món đồ cỡ áo thun.
Trước khi ngâm, lộn trái quần jean, áo in hình, áo có hình in nhiệt để giữ màu và hình in; kéo khoá kéo, cài cúc, lấy hết đồ trong túi ra. Giấy hoá đơn, khăn giấy quên trong túi là nguyên nhân hay gặp làm cả mẻ đồ dính đầy vụn trắng.
Từng bước giặt một mẻ
Đây là trình tự cho một mẻ khoảng năm món đồ. Thời gian ghi kèm là để bạn ước lượng, không cần bấm giờ:
- Đổ khoảng 8–10 lít nước sạch vào chậu, nước thường hoặc hơi ấm. Không dùng nước nóng cho đồ màu vì dễ phai.
- Hoà bột hoặc nước giặt vào nước trước, khuấy tan hết rồi mới cho đồ vào. Lượng: theo hướng dẫn giặt tay trên bao bì; thường ít hơn nhiều so với liều cho máy. Nhiều người giặt tay lần đầu cho gấp đôi, gấp ba liều, đó là lý do đồ cứng và có vệt trắng.
- Cho đồ vào, ấn chìm, ngâm 15–30 phút. Đồ chỉ hơi bẩn mặc một lần thì 15 phút là đủ. Không ngâm qua đêm.
- Vò: cầm hai bên một chỗ bẩn, chà vải vào vải. Tập trung vào cổ áo, cổ tay, nách, đũng quần, gấu quần. Chỗ bẩn đậm thì dùng bàn chải mềm chải theo thớ vải. Mỗi món mất khoảng một phút.
- Vắt sơ từng món, để sang một bên, đổ nước giặt đi.
- Xả lần một trong chậu nước sạch: nhúng, bóp, đảo đều, vắt sơ. Xả lần hai, lần ba cho đến khi bóp đồ không thấy bọt và nước trong.
- Nếu dùng nước xả vải, cho vào lần xả cuối với lượng nhỏ theo hướng dẫn, ngâm vài phút. Không bắt buộc.
- Vắt và giũ như phần dưới, rồi phơi ngay.
Ví dụ giả định: Tuấn, nhân viên mới ở Đà Nẵng, giặt tay tối Chủ nhật. Mẻ sáng màu ngâm trong lúc Tuấn rửa bát, mẻ tối màu ngâm trong lúc vò mẻ sáng. Gối hai mẻ lên nhau như vậy, cả tuần đồ xong trong khoảng 40 phút, trong đó thời gian tay thật sự làm việc chỉ hơn 20 phút.
Vắt đúng cách để mau khô mà không giãn đồ
Áo thun, quần thường. Xoắn nhẹ theo chiều dọc, hai tay vặn ngược chiều nhau, đến khi nước không còn chảy thành dòng. Không xoắn quá mạnh làm giãn vải và nhăn sâu. Giũ mạnh hai ba cái trước khi phơi để vải thẳng ra.
Quần jean, vải dày. Gấp đôi theo chiều dài rồi xoắn. Có thể ấn quần lên thành chậu để ép nước ra. Quần jean giặt tay giữ nhiều nước nhất, nên vắt kỹ và phơi chỗ có gió.
Áo sơ mi. Không xoắn. Vắt bằng cách ép nhẹ trong lòng bàn tay, rồi giũ phẳng, kéo thẳng cổ và tay áo, phơi trên móc. Ít xoắn thì đỡ nhàu, sáng mai đỡ phải làm phẳng.
Đồ len, đồ mỏng manh. Không vắt xoắn. Đặt lên một chiếc khăn tắm khô, cuộn tròn khăn lại và ấn, nước chuyển sang khăn. Phơi nằm ngang nếu có thể để không giãn.
Mẹo cuộn khăn cho cả mẻ. Phòng ẩm, phơi lâu khô thì cuộn từng món vừa giặt trong khăn tắm khô rồi ấn mạnh trước khi phơi; đồ bớt được khá nhiều nước và khô nhanh hơn hẳn.
Lịch giặt tay hợp với người đi học, đi làm
Giặt tay mệt nhất khi dồn cả tuần vào một tối. Ba cách sắp lịch dưới đây, chọn cái hợp nhịp sống của bạn:
| Cách | Làm thế nào | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Giặt mỗi tối một ít | Tắm xong giặt luôn bộ đồ vừa thay, đồ lót, tất; mất khoảng mười phút | Người ít đồ, phòng không có chỗ để đồ bẩn, khí hậu nóng |
| Hai lần một tuần | Giữa tuần một mẻ nhỏ, cuối tuần một mẻ lớn có quần jean, khăn | Người đi làm, có khoảng năm đến bảy bộ |
| Một lần cuối tuần | Gom đồ cả tuần, chia hai mẻ như trên | Người có đủ đồ cho bảy ngày, có chỗ để giỏ đồ bẩn thoáng |
Dù chọn cách nào, đừng để đồ ẩm mồ hôi trong túi kín hay balo nhiều ngày; đồ dồn ẩm là nguồn mùi hôi và vệt ố khó giặt. Giỏ đồ bẩn nên là giỏ có lỗ thoáng, không phải túi nilon.
Phòng trọ nào có máy giặt chung hoặc gần tiệm giặt sấy, bạn có thể kết hợp: đồ nhỏ giặt tay trong tuần, đồ to như chăn, khăn, quần jean để máy làm.
Những lỗi hay gặp của người mới giặt tay
Đổ bột trực tiếp lên đồ. Bột chưa tan bám thành mảng trên vải, nhất là đồ tối màu, khô ra thành vệt trắng. Luôn hoà bột vào nước trước, khuấy tan rồi mới thả đồ.
Vò toàn bộ áo như nhau. Tốn sức mà chỗ bẩn thật lại không sạch. Áo thun mặc một ngày bẩn chủ yếu ở cổ, nách; thân áo chỉ cần ngâm và bóp. Dồn sức vò vào đúng chỗ.
Xả một lần cho nhanh. Nước lần xả đầu vẫn đục bọt. Xà phòng sót lại làm vải cứng, ngứa da, hút bụi và có mùi khi phơi chậm. Xả đến khi bóp đồ không còn bọt, thường hai đến ba lượt.
Ngâm chung đồ mới mua với đồ trắng. Một chiếc áo màu đậm ra màu có thể làm hồng cả mẻ áo trắng. Đồ mới giặt riêng vài lần đầu, nhìn nước ngâm xem có loang màu không.
Vắt quá mạnh áo thun, áo len. Cổ áo giãn, vai áo dài ra là do xoắn mạnh và phơi treo khi còn nặng nước. Vắt vừa phải, giũ phẳng, phơi đúng cách.
Để đồ đã giặt trong chậu chờ phơi. Đồ ướt nằm đè lên nhau một hai giờ là bắt đầu có mùi. Giặt xong phơi ngay; chưa có chỗ phơi thì đừng giặt.
Giặt tay mùa lạnh, khi nước lạnh buốt tay
Mùa đông ở miền Bắc, nước máy lạnh buốt, giặt tay là việc ai cũng ngại. Pha thêm một ấm nước nóng vào chậu để nước hơi ấm, vừa đỡ lạnh tay vừa giúp bột tan tốt hơn; nhớ nước ấm chứ không nóng với đồ màu. Đeo găng cao su có lót, hoặc găng cao su mặc ngoài một đôi găng vải mỏng.
Mùa lạnh thường đi kèm ẩm và ít nắng, đồ lâu khô. Giặt mẻ nhỏ, thường xuyên hơn thay vì một mẻ lớn cuối tuần, để đồ không phải chờ chỗ phơi. Đồ dày như áo khoác, áo nỉ, quần jean có thể dồn lại cho một lượt máy giặt chung hoặc tiệm giặt sấy, phần nhỏ thì tự giặt tay.
Đừng ngồi giặt lâu trong nhà tắm lạnh, gió lùa sau khi vừa tắm nước nóng. Mặc ấm, giặt trước khi tắm, hoặc giặt vào buổi trưa ấm nhất nếu ngày nghỉ. Tay tê buốt, đỏ rát sau khi giặt thì ngâm vào nước ấm vừa phải, không hơ trực tiếp lên lửa hay sát máy sưởi.
Giữ tay, giữ lưng và giữ nhà tắm khi giặt tay thường xuyên
Giặt tay thường xuyên làm khô da tay, nhất là với bột giặt. Đeo găng cao su khi ngâm vò lâu, rửa tay bằng nước sạch sau khi giặt, thoa kem dưỡng nếu da hay nứt nẻ. Nếu tay nổi mẩn, ngứa sau khi giặt, thử đổi loại nước giặt dịu hơn và đeo găng; mẩn kéo dài thì đi khám da liễu.
Lưng là chỗ đau thứ hai. Ngồi ghế đẩu thấp, đặt chậu trên một chiếc chậu úp ngược hoặc bậc cao để chậu gần ngang tầm tay, không cúi gập người lâu. Bê chậu đầy nước thì gập gối, không gập lưng.
Cuối cùng là nhà tắm. Nước giặt nhiều xà phòng đổ xuống thoát sàn mỗi tuần, cộng với xơ vải, dễ làm thoát sàn chậm. Đặt lưới chắn ở miệng thoát, gỡ xơ vải sau mỗi lần giặt, và dội thêm một ca nước sạch sau khi đổ nước giặt.
Câu hỏi thường gặp
Ngâm quần áo qua đêm có sạch hơn không?
Không. Sau khoảng nửa giờ, bột giặt đã làm việc gần hết; ngâm lâu hơn làm vết bẩn hoà lại vào vải, đồ dễ phai màu, có mùi chua và mềm vải đi. Đồ quá bẩn thì ngâm một lần, xả, rồi giặt lại lần hai, tốt hơn ngâm qua đêm.
Giặt tay có cần nước xả vải không?
Không bắt buộc. Nước xả làm vải mềm và thơm hơn, nhưng xả sạch bột giặt mới là điều quan trọng nhất cho đồ mềm. Khăn tắm, đồ thể thao thấm hút nên dùng ít hoặc không dùng nước xả, vì nó làm giảm khả năng hút nước.
Vì sao đồ giặt tay xong vẫn cứng và có mùi?
Thường do bột thừa không xả hết, hoặc phơi chậm khô trong phòng kín. Giảm lượng bột, xả thêm một lần, vắt kỹ hơn và phơi chỗ có gió. Đồ đã có mùi ẩm thì giặt lại một lần và phơi thật khô.
Có nên dùng xà phòng cục giặt cổ áo?
Được, xà phòng cục chà trực tiếp lên cổ áo, cổ tay áo trước khi ngâm giúp chỗ bẩn đậm sạch hơn. Chà vừa phải và xả kỹ. Vết bẩn đặc biệt như mực, dầu mỡ, ố vàng cần cách xử lý riêng đã có ở các trang chuyên tẩy vết bẩn.
Giặt tay quần jean bao lâu một lần?
Quần jean không cần giặt sau mỗi lần mặc; mặc vài lần, phơi gió giữa các lần là đủ, trừ khi dính bẩn hoặc mồ hôi nhiều. Giặt lộn trái, nước thường, ít bột. Jean giặt thưa thì giữ màu lâu hơn.
Không có chậu thứ hai thì xả thế nào?
Vắt sơ đồ, đổ nước giặt đi, tráng chậu, rồi đổ nước sạch vào xả. Hoặc xả từng món dưới vòi sen, bóp đến khi hết bọt. Cách này tốn nước hơn và lâu hơn, nên một chậu thứ hai là món đáng mua.