Ở Việt Nam, 113 là số công an khi có chuyện an ninh trật tự, 114 là số cứu hoả và cứu nạn cứu hộ, 115 là số cấp cứu y tế; cả ba gọi miễn phí. Khi gọi, nói theo thứ tự: chuyện gì đang xảy ra, ở đâu, ai bị gì, số để gọi lại. Phần "ở đâu" là phần người ở trọ trong hẻm hay nói khó nhất, nên cần soạn sẵn một câu địa chỉ có điểm mốc, đường vào, tầng, phòng, lưu trong điện thoại và gửi cho người thân.
Phòng trọ thường nằm sâu trong hẻm nhiều nhánh, số nhà dạng có nhiều dấu gạch, sau đợt sắp xếp lại đơn vị hành chính từ 1/7/2025 tên phường có thể đã đổi. Người đến cứu không quen khu đó sẽ mất nhiều phút chỉ để tìm cửa. Bài này giúp bạn biết gọi số nào, nói gì, soạn sẵn câu địa chỉ, và chuẩn bị để người đến vào được tận nơi.
Ba số khẩn cấp: gọi khi nào
Ghi nhớ ba số và trường hợp dùng. Khi không chắc gọi số nào trong tình huống khẩn cấp, cứ gọi số gần nhất với việc đang xảy ra; tổng đài sẽ hướng dẫn hoặc phối hợp:
| Số | Dành cho | Ví dụ ở phòng trọ |
|---|---|---|
| 113 | Công an: an ninh, trật tự, có hành vi phạm pháp đang xảy ra | Người lạ cố phá cửa vào phòng, đánh nhau trong dãy trọ, bị đe doạ, bị cướp giật |
| 114 | Cứu hoả, cứu nạn cứu hộ | Cháy, khói trong phòng hay dãy trọ, người mắc kẹt, sập đổ, ngập nặng |
| 115 | Cấp cứu y tế | Bất tỉnh, khó thở, đau ngực, chảy máu nhiều, co giật, té ngã chấn thương nặng |
| 111 | Tổng đài bảo vệ trẻ em | Phát hiện trẻ em bị bạo hành, xâm hại, bỏ rơi trong khu trọ |
Đây là các số chung trên cả nước, gọi được từ điện thoại di động hoặc cố định. Đừng gọi thử cho vui, vì mỗi cuộc gọi không cần thiết làm chậm một người khác đang thật sự cần. Lưu ba số vào danh bạ với tên rõ ràng, để lúc hoảng không phải nhớ.
Gọi rồi thì nói gì: theo thứ tự này
Lúc khẩn cấp, người ta hay nói lan man hoặc nói quá nhanh. Nhớ bốn ý theo thứ tự và để điều phối viên hỏi tiếp:
- Chuyện gì: "Có người ngất, không gọi được", "Phòng bên có khói bốc ra", "Có người đang cố phá cửa phòng em".
- Ở đâu: đọc câu địa chỉ đã soạn sẵn, gồm tên đường, số hẻm, điểm mốc đầu hẻm, đường vào, tầng, số phòng.
- Ai bị gì, bao nhiêu người: tuổi ước chừng, còn tỉnh không, thở được không, có chảy máu không.
- Số gọi lại: đọc số điện thoại đang dùng, nhất là khi bạn gọi bằng máy mượn.
- Không cúp máy trước khi tổng đài chưa nói xong; làm theo hướng dẫn họ đưa trong lúc chờ.
- Giữ máy ở gần, bật âm lượng, vì đội đến có thể gọi lại hỏi đường.
Tổng đài khẩn cấp không phải lúc nào cũng định vị được chính xác người gọi, nhất là trong hẻm nhỏ và nhà nhiều tầng, nên họ vẫn phải hỏi bạn đang ở đâu. Phần mô tả địa chỉ của bạn là thông tin quyết định để đội đến tìm đúng cửa.
Vì sao địa chỉ phòng trọ khó tìm
Số nhà trong hẻm thường có dạng nhiều lớp: số hẻm chính, số hẻm nhánh, số nhà, có khi thêm chữ cái. Hẻm nhánh không có biển, có đoạn rẽ trái rồi rẽ phải mới tới, nhiều hẻm song song trông giống nhau. Ban đêm, nhiều số nhà bị che bởi cửa cuốn, cây, dây điện. Một dãy trọ có thể mang một số nhà chung cho hai mươi phòng.
Thêm vào đó, sau sắp xếp đơn vị hành chính từ 1/7/2025, nhiều nơi đổi tên phường, sáp nhập phường, bỏ cấp quận huyện. Hợp đồng thuê, giấy tạm trú cũ của bạn có thể vẫn ghi tên cũ. Người địa phương thì quen cả hai, người từ nơi khác đến có thể bối rối.
Vì thế, địa chỉ tốt nhất cho tình huống khẩn cấp không chỉ là địa chỉ hành chính, mà là địa chỉ hành chính cộng với đường đi: bắt đầu từ một điểm ai cũng tìm được, rồi chỉ từng bước đến cửa phòng bạn.
Câu địa chỉ dở và câu địa chỉ tốt
So sánh hai cách nói dưới đây cho cùng một phòng trọ (ví dụ giả định, tên đường và số nhà là bịa):
| Cách nói | Ví dụ | Vì sao |
|---|---|---|
| Dở | "Nhà em ở hẻm 12, gần chợ" | Không có tên đường, không có số nhà, "gần chợ" không rõ chợ nào |
| Tạm được | "Số 12/5/3 đường Hoa Sữa, phường An Phú" | Có địa chỉ, nhưng hẻm nhánh không biển thì vẫn khó tìm ban đêm |
| Tốt | "Số 12/5/3 đường Hoa Sữa, phường An Phú. Đầu hẻm 12 có cây xăng bên trái. Đi vào 50 mét, rẽ phải ở cột điện có tiệm tạp hoá, nhà thứ ba bên trái, cổng sắt xanh. Tầng 3, phòng 302, cầu thang ngay sau cổng." | Có điểm mốc đầu hẻm, hướng rẽ, màu cổng, tầng, phòng, vị trí cầu thang |
Câu địa chỉ tốt dài hơn, nhưng mỗi phần đều giúp người đến bỏ qua một lần hỏi đường. Soạn nó lúc bình thường, không phải lúc đang hoảng.
Soạn sẵn câu địa chỉ của bạn trong 10 phút
Làm việc này ngay tuần đầu dọn vào phòng mới, đi bộ từ đường lớn vào để ghi lại:
- Ghi địa chỉ hành chính đầy đủ theo tên phường, tỉnh thành hiện hành; nếu tên cũ còn được dùng nhiều, ghi thêm trong ngoặc.
- Chọn một điểm mốc ở đầu hẻm dễ nhận ra cả ban đêm: cây xăng, trường học, cửa hàng tiện lợi, nhà thờ họ, bệnh viện, ngã tư có đèn.
- Đi bộ từ điểm mốc đến cổng, ghi các lần rẽ, khoảng cách ước chừng bằng mét hoặc số nhà, điểm nhận biết như cột điện, cây to, tiệm nhỏ.
- Mô tả cổng: màu, kiểu, có mái che không, có biển tên dãy trọ không.
- Ghi tầng, số phòng, vị trí cầu thang, lối đi trong dãy, có thang máy không.
- Lưu câu địa chỉ vào ghi chú điện thoại, ghim lên đầu; gửi cho người liên hệ khẩn cấp; viết ra một tờ giấy dán mặt trong cửa phòng.
- Lưu thêm vị trí trên ứng dụng bản đồ, ghim đúng cổng dãy trọ để có thể gửi toạ độ khi cần.
Tờ giấy dán trong cửa phòng có ích khi người khác gọi giúp bạn, ví dụ bạn bè đến chơi mà bạn ngất, họ không biết địa chỉ chính xác. Không cần dán ra ngoài cửa.
Trong lúc chờ: để người đến vào được tận nơi
Nhờ người ra đầu hẻm đón. Nếu có ai bên cạnh, hàng xóm, chủ trọ, nhờ họ ra điểm mốc đầu hẻm đứng đón, bật đèn điện thoại vẫy khi thấy xe đến. Đây là việc giúp tiết kiệm thời gian nhiều nhất.
Mở cổng, bật đèn hành lang. Cổng khoá, hành lang tối làm chậm đội cứu hộ thêm vài phút. Nhờ chủ trọ mở cổng nếu bạn không tự đi được.
Mở cửa phòng nếu an toàn. Với cấp cứu y tế, mở sẵn cửa phòng để nhân viên vào được ngay. Với trường hợp có người lạ cố vào phòng, không mở cửa, chờ công an đến.
Dọn lối đi. Xe máy dựng kín lối, đồ đạc chất ở cầu thang có thể khiến việc đưa cáng lên xuống khó khăn. Nhờ người dời đi nếu có thể.
Chuẩn bị giấy tờ và thuốc đang dùng. Với cấp cứu y tế, để sẵn căn cước, thẻ bảo hiểm y tế nếu có, vỏ hộp thuốc đang dùng, điện thoại đang sạc.
Hẻm nhỏ xe lớn không vào được. Xe cấp cứu, xe chữa cháy có thể phải dừng ở đường lớn. Báo trước cho tổng đài nếu hẻm rất hẹp, để họ chuẩn bị cáng hoặc phương án khác.
Khi có cháy: thoát ra trước, gọi sau
Với khói, cháy trong phòng hay trong dãy trọ, thứ tự khác với các trường hợp khác: thoát ra chỗ an toàn trước, rồi mới gọi 114. Đừng dừng lại thu dọn đồ đạc, đừng dùng thang máy. Khi có khói, cúi thấp người, dùng khăn che mũi miệng, đi theo lối thoát đã biết. Nếu không ra được, đóng cửa phòng, chèn khăn ướt vào khe cửa, ra phía cửa sổ hoặc ban công, gọi 114 và báo rõ bạn đang mắc kẹt ở tầng nào, phòng nào.
Chuyện phòng cháy ở phòng trọ, như sạc xe điện, bếp, ổ điện, lối thoát hiểm, có bài riêng ở các trang về chỗ ở sinh viên. Ở đây chỉ nhấn mạnh một việc cá nhân: tuần đầu dọn vào, đi một vòng xem dãy trọ có mấy lối ra, cầu thang thoát ở đâu, cửa sổ nào mở được ra ngoài. Biết lối ra lúc bình thường thì lúc có khói mới không lạc.
Khi bạn không nói được hoặc không dám nói to
Có những tình huống bạn không thể nói rõ ràng: đang rất đau, khó thở, hoặc có người lạ trong phòng mà bạn phải im lặng:
- Nhờ người bên cạnh gọi, đưa họ đọc câu địa chỉ trong ghi chú hoặc tờ giấy dán cửa.
- Gọi người liên hệ khẩn cấp ở gần, họ biết địa chỉ và có thể gọi giúp bạn.
- Nhắn tin cho người thân và hàng xóm kèm vị trí ghim trên bản đồ.
- Dùng tính năng gọi khẩn cấp của điện thoại nếu máy có, đã tìm hiểu trước cách dùng.
- Nếu gọi được tổng đài mà không nói to được, nói nhỏ những từ quan trọng nhất: địa chỉ và việc đang xảy ra, rồi để máy liên lạc.
Những tình huống này hiếm, nhưng chính vì hiếm nên ta không nghĩ tới trước. Câu địa chỉ soạn sẵn và một người biết rõ chỗ bạn ở là hai thứ giúp nhiều nhất khi bạn không tự nói được.
Câu hỏi thường gặp
Gọi 113, 114, 115 có mất tiền không?
Không. Đây là các số khẩn cấp gọi miễn phí trên cả nước, từ điện thoại di động hoặc cố định. Chỉ gọi khi thật sự cần, vì cuộc gọi không cần thiết có thể làm chậm người khác đang gặp nạn.
Không biết nên gọi số nào thì sao?
Gọi số gần nhất với việc đang xảy ra: người bị nạn cần cấp cứu thì 115, cháy và mắc kẹt thì 114, bị đe doạ hoặc có hành vi phạm pháp thì 113. Tổng đài sẽ hướng dẫn hoặc phối hợp với lực lượng khác nếu cần.
Tổng đài có tự biết mình đang ở đâu không?
Không phải lúc nào cũng xác định được chính xác, nhất là trong hẻm nhỏ và nhà nhiều tầng. Vì vậy hãy đọc rõ câu địa chỉ có điểm mốc, đường vào, tầng, phòng, và giữ máy để đội đến gọi lại hỏi đường.
Địa chỉ phòng trọ ghi tên phường cũ thì nói thế nào?
Nói tên phường mới theo đơn vị hành chính hiện hành, kèm tên cũ nếu người dân quanh đó vẫn quen gọi. Quan trọng hơn là điểm mốc ở đầu hẻm và đường đi đến cổng, vì những thứ đó không đổi theo tên phường.
Có nên dán địa chỉ ở cửa phòng không?
Nên dán ở mặt trong cửa, để bạn bè đến chơi hay người giúp đỡ đọc được khi cần gọi giúp. Không cần dán ra ngoài, vì người ngoài vốn đã đứng ở cửa nhà bạn.
Xe cấp cứu không vào được hẻm nhỏ thì làm sao?
Báo trước cho tổng đài rằng hẻm hẹp để họ chuẩn bị cáng hoặc phương án khác. Nhờ người ra đầu hẻm đón và dẫn đường, mở cổng, bật đèn, dọn xe máy chắn lối để đưa người bệnh ra nhanh nhất.