Đồ lót nên thay và giặt sau mỗi lần mặc, khăn tắm giặt sau khoảng ba đến bốn lần dùng nếu được phơi khô giữa các lần, còn đồ tập ra nhiều mồ hôi thì giặt ngay trong ngày, không để qua đêm trong túi. Ba nhóm đồ này có thể giặt chung với đồ cùng màu nếu xả sạch và phơi khô nhanh, nhưng tách riêng thì dễ chọn đúng cách giặt và phơi hơn.
Khi ở một mình, không ai nhắc bạn chuyện này, và những thói quen nhỏ như để khăn ướt vắt trên ghế, nhét đồ tập vào balo đến hôm sau mới giặt dễ hình thành mà không nhận ra. Bài này đi qua tần suất giặt hợp lý, cách chia mẻ, cách giặt từng nhóm, cách phơi để hết mùi, thời điểm nên thay mới, và các dấu hiệu da cần đi khám.
Tần suất giặt gợi ý cho từng nhóm
Các con số dưới đây là mức thực tế cho người khoẻ mạnh, khí hậu nóng ẩm như ở Việt Nam. Ra mồ hôi nhiều, làm việc ngoài trời, có vấn đề về da thì giặt thường xuyên hơn:
| Món đồ | Giặt sau | Ghi chú |
|---|---|---|
| Quần lót | Mỗi lần mặc | Không mặc lại khi chưa giặt |
| Áo lót | Hai đến ba lần mặc, hoặc sau mỗi ngày ra nhiều mồ hôi | Có gọng thì giặt trong túi lưới |
| Tất | Mỗi lần mặc | Lộn trái khi giặt để sạch phần tiếp xúc da |
| Khăn tắm | Khoảng ba đến bốn lần dùng | Chỉ đúng khi khăn được phơi khô hẳn giữa các lần |
| Khăn mặt | Hai đến ba ngày | Mỏng, mau bẩn, nên có hai cái thay phiên |
| Đồ tập | Mỗi buổi tập | Giặt trong ngày, không để qua đêm |
| Đồ ngủ | Vài đêm | Tắm trước khi ngủ thì giặt thưa hơn được |
Nếu khăn tắm của bạn không bao giờ khô hẳn giữa hai lần tắm, ví dụ treo trong nhà tắm kín, thì giặt thường xuyên hơn, hoặc tốt hơn là đổi chỗ phơi khăn. Khăn ẩm liên tục là nơi vi khuẩn phát triển nhanh nhất trong phòng.
Riêng hay chung mẻ: cách chia hợp lý
Không có quy tắc bắt buộc phải giặt đồ lót riêng hoàn toàn. Đồ lót sạch thông thường, giặt chung với đồ cùng màu, xả kỹ và phơi khô nhanh là đủ cho nhu cầu vệ sinh hằng ngày. Nhưng tách nhóm có lợi ở chỗ khác: mỗi nhóm cần một kiểu giặt, kiểu phơi riêng.
Một cách chia gọn cho người ở một mình là ba nhóm. Nhóm một là đồ lót và tất: nhỏ, giặt tay hằng ngày hoặc cách ngày trong vài phút, cho vào túi lưới nếu giặt máy. Nhóm hai là khăn tắm, khăn mặt: dày, thấm nước, giặt riêng để không làm xơ vải bám lên đồ khác và để chọn chế độ vắt mạnh, phơi thưa. Nhóm ba là đồ tập: sợi tổng hợp giữ mùi, giặt ngay trong ngày.
Có những lúc nên tách riêng hẳn: khi bạn đang bị nấm da, ngứa, hay có bệnh ngoài da theo lời bác sĩ, khi đồ dính máu kinh nguyệt hoặc chất dịch, hoặc khi giặt máy chung với nhiều người. Đồ dính máu ngâm nước lạnh trước rồi mới giặt; nước nóng làm vết máu bám chặt hơn.
Ở ghép thì đồ lót, khăn tắm của ai người nấy giặt. Không dùng chung khăn tắm, kể cả với bạn thân, vì đây là một trong những đường lây nấm da và mụn phổ biến.
Giặt tay đồ lót và tất trong năm phút
Đây là việc nhỏ nên làm mỗi tối, ngay sau khi tắm:
- Lấy một chậu nhỏ hoặc dùng luôn bồn rửa mặt đã bịt nút, nước thường hoặc hơi ấm.
- Dùng một lượng rất nhỏ nước giặt hoặc xà phòng giặt dịu. Đồ lót không cần nhiều chất tẩy, cần xả sạch.
- Lộn trái quần lót và tất, vò nhẹ ở phần đáy và gót, mũi tất.
- Áo lót có gọng, có mút: không vò xoắn, chỉ bóp nhẹ trong nước, giữ dáng cúp áo.
- Xả hai lần bằng nước sạch.
- Vắt nhẹ, áo lót thì ép trong khăn. Phơi ngay.
Năm phút mỗi tối giúp bạn không bao giờ thiếu đồ lót sạch và không phải dồn một mẻ lớn cuối tuần. Với người dùng máy giặt chung, đồ lót vẫn có thể giặt máy trong túi lưới vào cuối tuần, chọn chế độ nhẹ.
Phơi đồ lót trên một móc kẹp nhiều chân treo cạnh cửa sổ hoặc chỗ có gió, không vắt lên thanh nhà tắm. Đồ nhỏ, mỏng nên khô rất nhanh nếu được phơi thoáng, thường chỉ vài giờ. Nếu ngại phơi ở chỗ người khác nhìn thấy, treo phía trong giá phơi, đồ to bên ngoài, nhưng vẫn để khoảng hở cho gió đi qua.
Khăn tắm: giặt và phơi để không hôi
Giặt riêng, ít nước xả. Nước xả vải phủ một lớp lên sợi bông, làm khăn kém thấm và giữ mùi. Dùng rất ít hoặc bỏ hẳn nước xả khi giặt khăn.
Vắt thật kỹ. Khăn tắm giữ nhiều nước nhất. Vắt hai lượt, hoặc dùng chế độ vắt mạnh nếu giặt máy.
Phơi mở rộng. Không vắt khăn gập đôi trên một thanh hẹp. Trải khăn trên hai thanh của giá phơi, hoặc phơi theo chiều dài để cả mặt khăn gặp gió.
Sau mỗi lần tắm, treo khăn ra ngoài nhà tắm. Trên móc gần cửa sổ, trên thành ghế ở chỗ thoáng, trải rộng. Khăn khô trong vài giờ thì có thể dùng thêm vài lần trước khi giặt.
Có ít nhất hai khăn tắm. Một cái đang dùng, một cái đang giặt phơi. Mùa mưa có thêm cái thứ ba thì càng tốt.
Sấy khi trời mưa dài. Nếu khăn phơi hai ngày chưa khô, mang ra tiệm giặt sấy một lượt. Khăn khô nhanh là khăn thơm.
Đồ tập: vì sao hay hôi và cách giữ sạch
Đồ tập thường làm từ sợi tổng hợp như polyester, thoát mồ hôi nhanh nhưng lại giữ mùi cơ thể tốt hơn cotton. Sau buổi tập, đồ ướt mồ hôi nhét vào túi kín, vi khuẩn có vài giờ ấm ẩm để phát triển. Mùi bám vào sợi và nhiều khi giặt thường không hết.
Thói quen giúp nhất là giặt ngay trong ngày tập. Không kịp giặt thì ít nhất lấy đồ ra khỏi túi, treo lên cho khô mồ hôi, rồi giặt vào sáng hôm sau. Lộn trái đồ khi giặt vì mặt trong tiếp xúc da là mặt bẩn nhất. Dùng nước thường hoặc ấm nhẹ, không nóng, vì nhiệt cao làm sợi tổng hợp xuống cấp. Không dùng nước xả vải, vì nó làm giảm khả năng thoát ẩm của vải và giữ mùi lại.
Đồ tập phơi trong bóng râm có gió, tránh nắng gắt kéo dài làm phai màu, giãn thun. Nếu đồ vẫn có mùi sau khi giặt, ngâm vào nước có pha chút giấm ăn khoảng nửa giờ trước khi giặt lại, rồi xả kỹ; không pha giấm với chất tẩy nào khác.
Đồ bơi là trường hợp riêng: xả nước sạch ngay sau khi bơi để rửa clo hoặc muối, bóp nhẹ không vắt xoắn, phơi trong bóng râm. Clo và nắng gắt là hai thứ làm đồ bơi giãn và phai nhanh nhất.
Giày tập và balo tập có chuyện riêng của chúng, đã có bài riêng trong mục này của Nhím Con.
Khi nào nên thay mới
Đồ lót và khăn là những món dùng hằng ngày nên mòn nhanh hơn các đồ khác. Thay khi thấy các dấu hiệu sau, không cần theo một mốc thời gian cố định:
- Quần lót giãn thun cạp, sờn đáy, có lỗ thủng nhỏ.
- Áo lót gọng cong, cong vênh, mút bị bẹp, dây đeo hết đàn hồi.
- Tất mỏng gót, thủng mũi, mất độ ôm.
- Khăn tắm cứng ráp dù giặt đúng cách, kém thấm, có mùi không hết sau khi giặt và phơi khô, hoặc có đốm mốc.
- Đồ tập mất độ co giãn, mùi bám không còn giặt sạch được.
Có sẵn số lượng đủ dùng giúp mỗi món được nghỉ giữa các lần giặt và bền hơn. Với người ở một mình, khoảng bảy đến mười quần lót, năm đến bảy đôi tất, ba bốn áo lót, hai đến ba khăn tắm là mức nhiều người thấy đủ cho một tuần không phải giặt vội.
Đi xa vài ngày: mang và giặt đồ sát da thế nào
Về quê, đi công tác, đi chơi vài ngày là lúc thói quen giặt hằng ngày dễ đứt. Vài cách giữ nếp mà không cần mang nhiều đồ:
- Mang đủ đồ lót và tất cho số ngày đi, cộng thêm một bộ dự phòng.
- Một túi lưới hoặc túi vải riêng đựng đồ đã mặc, tách khỏi đồ sạch, buộc hở miệng cho thoáng.
- Một gói nước giặt nhỏ hoặc một mẩu xà phòng giặt trong hộp kín, đủ để giặt tay đồ lót ở nơi ở.
- Khăn tắm mỏng nhanh khô nếu nơi đến không có khăn; treo khăn trải rộng sau mỗi lần dùng.
- Đồ tập mang theo thì giặt tay ngay tối hôm đó, phơi qua đêm gần cửa sổ hoặc quạt.
- Về đến phòng, mở túi đồ bẩn ra ngay, giặt trong ngày; đừng để túi đồ đi xa nằm ở góc phòng đến cuối tuần.
Trước khi đi, phơi khô và cất hết khăn đang dùng. Khăn ẩm để lại trong phòng kín vài ngày là thứ đầu tiên bạn ngửi thấy khi mở cửa về.
Ngứa, mẩn đỏ: khi nào nghi do giặt, khi nào đi khám
Một số trường hợp ngứa da liên quan đến đồ giặt: dùng quá nhiều bột giặt, xả không sạch, đổi sang loại nước giặt hoặc nước xả mới, mặc đồ còn ẩm. Thử giảm lượng bột, xả thêm một lần, phơi khô hẳn, và quay lại loại cũ nếu vừa đổi. Nếu ngứa giảm trong vài ngày, nguyên nhân có thể đã được loại bỏ.
Nên đi khám bác sĩ da liễu khi ngứa, mẩn đỏ kéo dài hơn một đến hai tuần dù đã đổi cách giặt, khi có vùng da đỏ bong vảy, có mụn nước, có dịch hoặc mùi lạ, khi ngứa ở vùng kín kèm khí hư hoặc tiết dịch bất thường, hoặc khi có sốt, sưng đau. Bài này không chẩn đoán và không thay lời bác sĩ; đừng tự mua thuốc bôi theo lời mách.
Khi đi khám, kể cho bác sĩ bạn đang dùng loại nước giặt nào, giặt và phơi đồ ra sao, có ở ghép không. Những thông tin nhỏ đó đôi khi giúp tìm ra nguyên nhân nhanh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Giặt đồ lót bằng xà phòng tắm có được không?
Được trong lúc cần, nhưng xà phòng tắm thường có dưỡng ẩm, có thể để lại lớp nhờn trên vải nếu xả không kỹ. Nước giặt dịu hoặc xà phòng giặt là lựa chọn tốt hơn cho thói quen lâu dài.
Phơi đồ lót trong phòng có ổn không?
Ổn nếu phơi ở chỗ có gió và khô trong ngày. Không nhất thiết phải phơi nắng; điều quan trọng là khô hẳn trước khi mặc. Phòng quá ẩm thì sấy ở mức nhiệt thấp hoặc dùng quạt.
Có cần giặt đồ lót bằng nước nóng không?
Với người khoẻ mạnh, nước thường hoặc ấm cùng chất giặt và xả kỹ là đủ. Nước nóng hơn có thể hữu ích khi đang có bệnh ngoài da theo lời bác sĩ, nếu nhãn đồ cho phép. Áo lót có mút, ren nên tránh nước nóng.
Khăn tắm mới mua có cần giặt trước khi dùng không?
Nên giặt một lần trước khi dùng để loại bỏ hoá chất hoàn tất và xơ vải, khăn cũng thấm nước tốt hơn sau lần giặt đầu. Khăn màu đậm giặt riêng vài lần đầu vì có thể ra màu.
Đồ tập để trong tủ đồ ở phòng gym cả ngày có sao không?
Đồ ướt mồ hôi để trong tủ kín cả ngày là điều kiện lý tưởng cho mùi và vi khuẩn. Mang túi lưới hoặc túi có lỗ thoáng, mang đồ về giặt ngay trong ngày, và không để chung với đồ sạch.