Gói to chỉ thật sự rẻ hơn khi ba điều cùng đúng: đơn giá tính theo 100 ml hoặc 100 g thấp hơn, bạn dùng hết trước khi nó hỏng hay hết hạn sau khi mở, và phòng trọ có chỗ cất mà không vướng. Với người ở một mình, những món hợp mua cỡ lớn thường là đồ không hỏng như giấy vệ sinh, nước giặt, xà phòng, bàn chải; còn dầu ăn, gia vị, sữa, kem chống nắng, đồ dùng có hạn ngắn sau khi mở thì cỡ nhỏ thường hợp lý hơn.
Bài dưới chỉ cách so đơn giá cho đúng, những khoản ẩn khiến gói to thành đắt, danh sách món nên mua to và nên mua nhỏ, và cách mua chung với bạn cùng phòng. Các con số là ví dụ giả định.
Đơn giá: bước đầu tiên và thường bị bỏ qua
Đơn giá là giá quy về cùng một đơn vị, thường là 100 ml, 100 g hay một cái. Ví dụ giả định: chai dầu gội 180 ml giá 54.000 đ là 30.000 đ mỗi 100 ml; chai 650 ml giá 156.000 đ là 24.000 đ mỗi 100 ml. Chai lớn rẻ hơn một phần năm trên mỗi ml.
Nhiều siêu thị in sẵn đơn giá quy đổi trên tem giá ở kệ. Nếu không có, máy tính trên điện thoại mất vài giây: lấy giá chia dung tích hoặc khối lượng rồi nhân 100. Thói quen này đặc biệt hữu ích khi các cỡ có dung tích lẻ khó so bằng mắt, hoặc khi có khuyến mãi trên một cỡ nhất định.
Không phải lúc nào cỡ lớn cũng có đơn giá thấp hơn. Có lúc cỡ nhỏ đang được giảm giá lại có đơn giá thấp hơn cỡ lớn, có lúc gói "tiết kiệm" thực ra đơn giá chỉ ngang. Vì vậy nên tính, đừng mặc định.
Những khoản ẩn làm gói to thành đắt
Hỏng trước khi dùng hết. Một chai dầu ăn lớn mở ra dùng nửa năm có thể bắt đầu có mùi ôi; một hộp sữa lớn dùng không hết trong vài ngày phải đổ. Phần bỏ đi làm đơn giá thật cao hơn cả cỡ nhỏ.
Hết hạn sau khi mở. Kem chống nắng, mỹ phẩm, thuốc nhỏ mắt, nước sốt đều có thời gian dùng sau khi mở, đôi khi ghi bằng ký hiệu hũ mở nắp kèm số tháng. Mua cỡ lớn mà dùng quá thời gian đó thì phần cuối dùng kém tác dụng hoặc không nên dùng.
Dùng phóng tay hơn. Khi chai còn đầy, nhiều người bơm, rót nhiều hơn mức cần. Chai lớn có thể hết nhanh hơn bạn nghĩ, không phải vì dùng nhiều việc hơn mà vì dùng mỗi lần nhiều hơn.
Chiếm chỗ và phải mang khi chuyển. Phòng trọ vài chục mét vuông thì mỗi thùng giấy vệ sinh, mỗi can nước giặt đều chiếm một góc. Khi chuyển trọ, đồ tích trữ phải đóng thùng mang theo.
Tiền chi trước. Mua cỡ lớn nghĩa là bỏ ra một khoản lớn hơn một lần. Vào cuối tháng trước ngày nhận lương, khoản đó có thể làm bạn hụt tiền cho việc cần hơn.
Món nào hợp mua cỡ lớn, món nào hợp cỡ nhỏ
Bảng dưới là hướng gợi ý cho một người ở trọ. Tốc độ dùng của bạn có thể khác; hãy chỉnh theo thực tế sau vài tháng:
| Nhóm | Hướng chọn cho một người | Lý do |
|---|---|---|
| Giấy vệ sinh, khăn giấy | Cỡ lớn nếu có chỗ cất khô | Không hỏng, dùng đều |
| Nước giặt, nước rửa bát, xà phòng | Cỡ lớn hoặc túi refill | Hạn dài, dùng đều, refill gọn |
| Bàn chải, dao cạo, bông tẩy trang | Gói nhiều cái | Không hỏng, dùng thay định kỳ |
| Dầu gội, sữa tắm | Cỡ vừa hoặc lớn nếu dùng hết trong vài tháng | Thường bền, nhưng cẩn thận dùng phóng tay |
| Gạo | Bao nhỏ đến vừa | Dễ mọt, ẩm trong phòng nóng |
| Dầu ăn, gia vị, nước sốt | Cỡ nhỏ | Dùng chậm, mất mùi, ôi sau khi mở |
| Sữa, sữa chua, nước ép | Cỡ nhỏ | Hạn ngắn sau khi mở |
| Kem chống nắng, mỹ phẩm, thuốc dùng ngoài | Cỡ nhỏ đến vừa | Có hạn dùng sau khi mở |
Nguyên tắc chung: cỡ lớn hợp với món không hỏng, dùng đều và cất được; cỡ nhỏ hợp với món hỏng sau khi mở hoặc bạn dùng chậm. Khi chưa biết mình dùng nhanh cỡ nào, mua cỡ vừa lần đầu và ghi ngày mở lên chai.
Túi refill: gói to mà không chiếm chỗ
Nhiều loại nước giặt, nước rửa bát, sữa tắm, dầu gội có dạng túi refill, thường có đơn giá thấp hơn chai cùng loại và chiếm ít chỗ hơn khi cất. Với người ở trọ, đây là cách lấy được lợi ích của gói to mà ít vướng hơn: giữ một chai có vòi bơm, hết thì rót từ túi vào.
Khi rót refill, rửa sạch và để khô chai trước, không rót mới chồng lên lớp cũ đã đọng lâu dưới đáy, nhất là với sữa tắm, dầu gội có thể bị nhiễm khuẩn nếu chai ẩm. Gấp kín miệng túi sau khi rót, cất chỗ khô mát.
Không phải túi refill nào cũng có đơn giá thấp hơn; tính như mọi lần so giá. Và nếu bạn ít khi dùng hết một chai, mua refill to cũng không giải quyết được chuyện dùng chậm. Khi đó, túi refill cỡ nhỏ hoặc chai cỡ vừa vẫn là lựa chọn gọn nhất.
So nhanh ngay tại kệ
Khi đứng ở kệ hàng hoặc đang xem trên ứng dụng, năm bước dưới mất chưa tới một phút:
- Tìm đơn giá in trên tem kệ, hoặc tự tính: giá chia dung tích, nhân 100.
- Hỏi: mình dùng một chai cỡ nhỏ trong bao lâu. Ước số tuần cỡ lớn sẽ kéo dài.
- Đọc hạn dùng và hướng dẫn sau khi mở. Nếu cỡ lớn kéo dài quá thời gian đó, chọn cỡ nhỏ.
- Nghĩ tới chỗ cất trong phòng: cái kệ nào, gầm giường nào.
- Nếu ba câu trên đều ổn và đơn giá thấp hơn rõ, mua cỡ lớn. Nếu không, mua cỡ nhỏ mà không tiếc.
Bước hai thường là bước quyết định. Nhiều người dùng một chai dầu gội trong hai tháng, nghĩa là chai lớn gấp ba sẽ dùng gần nửa năm; với dầu gội thì vẫn ổn, nhưng với kem chống nắng thì có thể đã quá thời gian nên dùng sau khi mở.
Mua chung một món với bạn cùng phòng
Ở ghép mở ra một cách khác: mua chung những món dùng chung với lượng lớn, như giấy vệ sinh, nước giặt, nước rửa bát, gạo. Hai người dùng thì cỡ lớn hết nhanh gấp đôi, ít khi gặp chuyện hỏng hay hết hạn, và đơn giá thấp hơn chia đều cho cả hai.
Để mua chung không thành chuyện khó chịu, thống nhất những món nào là đồ chung, ai mua lần này, lần sau tới lượt ai, và không dùng đồ chung cho việc riêng tốn nhiều như giặt đồ của khách. Đây là thoả thuận nhỏ về đồ dùng chung, không phải chuyện chia tiền nhà, tiền điện; phần đó có ở những trang chuyên về chi tiêu khi ở ghép.
Những món cá nhân như dầu gội, kem đánh răng, mỹ phẩm thì nên để riêng; mỗi người một thói quen, một loại quen dùng. Ghi ngắn danh sách đồ chung lên một tờ giấy dán trong nhà vệ sinh hay cạnh bồn rửa, kèm tên người mua lần tới; khi gần hết, người đó tự biết mà đi mua.
Đồ dùng vệ sinh cá nhân: mua theo nhịp thay
Một số món không hỏng theo kiểu thực phẩm nhưng có nhịp thay riêng: bàn chải đánh răng thường được khuyên thay sau vài tháng hoặc khi lông bàn chải xoè, dao cạo dùng một số lần, bông tẩy trang, băng vệ sinh, khăn mặt. Với nhóm này, mua gói nhiều cái thường hợp lý, vì chúng không hết hạn nhanh và sớm muộn bạn cũng dùng tới.
Điều cần để ý là chỗ cất. Nhà vệ sinh phòng trọ thường ẩm, không hợp để tích trữ giấy, bông, băng vệ sinh; cất trong phòng, trong thùng có nắp, chỉ mang vào nhà vệ sinh lượng đang dùng. Bàn chải, dao cạo để chỗ khô thoáng sau khi dùng, không đậy kín khi còn ướt, vừa bền vừa sạch hơn.
Một mẹo nhỏ: khi mở gói mới, viết ngày lên bao bì hoặc chụp ảnh. Lần sau mua, bạn biết một gói dùng được bao lâu, từ đó chọn cỡ gói vừa đúng nhịp của mình, thay vì đoán. Thông tin nhỏ này giúp bạn bỏ được thói quen mua thêm "cho chắc" mỗi lần đi siêu thị, vốn là lý do gầm giường của nhiều phòng trọ đầy những gói đồ dùng chưa mở.
Đồ gửi từ nhà và đồ mua dịp khuyến mãi lớn
Người trẻ ở trọ thường nhận đồ dùng từ nhà theo lượng lớn: cả thùng mì, cả lốc dầu gội, can nước mắm. Đó là sự quan tâm của gia đình, nhưng cũng là những món chiếm chỗ và có hạn. Xếp chúng vào chỗ khô, ghi nhớ món nào mở trước, và với món dùng không kịp thì chia cho bạn cùng phòng hoặc dặn nhà lần sau gửi ít hơn.
Dịp khuyến mãi lớn, các gói "combo tiết kiệm" thường gộp nhiều chai cùng loại. Áp dụng cùng phép tính: đơn giá sau khi giảm, thời gian bạn dùng hết, chỗ cất. Gói ba chai dầu gội với một người dùng mỗi chai hai tháng là nửa năm tích trữ; có lợi nếu đơn giá thấp rõ và bạn không định chuyển trọ, không đổi loại.
Một gợi ý nhỏ: giữ một góc cố định cho đồ dự trữ trong phòng, ví dụ một thùng nhựa dưới gầm giường. Khi thùng đầy, đó là tín hiệu ngừng mua thêm, dù khuyến mãi hấp dẫn tới đâu.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tính đơn giá nhanh khi hai sản phẩm có dung tích lẻ?
Lấy giá chia dung tích để ra giá mỗi ml hoặc mỗi gam, rồi nhân 100 cho dễ đọc. Máy tính trên điện thoại làm trong vài giây. Nhiều tem giá ở siêu thị đã in sẵn đơn giá quy đổi, chỉ cần đọc dòng nhỏ dưới giá bán.
Mua giấy vệ sinh cả lốc lớn có đáng không?
Thường đáng nếu bạn có chỗ cất khô ráo, vì giấy không hỏng và dùng đều. Phòng ẩm, nồm thì giấy để lâu có thể bị ẩm, mốc; khi đó chọn lốc vừa và cất trong thùng có nắp.
Kem chống nắng mua chai lớn có tiết kiệm không?
Chỉ khi bạn dùng hết trong thời gian nên dùng sau khi mở, thường ghi trên bao bì. Người dùng ít, chỉ những ngày ra ngoài lâu, thì chai nhỏ hợp hơn. Dùng kem đã quá thời gian này có thể không bảo vệ như ghi trên nhãn.
Có nên mua gạo bao lớn cho rẻ khi ở một mình?
Chỉ khi bạn ăn hết trong khoảng một tháng và có thùng kín để cất. Phòng trọ nóng ẩm làm gạo dễ mọt; bao lớn dùng chậm thì phần bỏ đi làm mất phần chênh đơn giá. Ở ghép có thể mua chung bao lớn.
Đồ khuyến mãi tặng kèm có nên tính vào đơn giá không?
Có, nhưng chỉ khi món tặng kèm là thứ bạn thật sự dùng. Một chai nhỏ cùng loại tặng kèm thì cộng vào dung tích để tính lại đơn giá. Món tặng không dùng tới thì coi như không có.