Về quê dịp Tết từ thành phố cần lo hai việc từ sớm: đặt vé ngay khi nhà ga, nhà xe, hãng bay mở bán cho dịp Tết, chỉ mua qua kênh chính thức; và trước ngày đi dành một buổi dặn dò phòng trọ: dọn tủ lạnh, đổ rác, ngắt điện, khoá cửa sổ, đóng trước tiền phòng, báo chủ trọ và nhờ một người để ý giùm. Hai việc này làm chuyến về nhà nhẹ nhõm và khi trở lại, phòng vẫn như lúc đi.
Dịp Tết, dịp nghỉ lễ dài là lúc hàng triệu người cùng về quê, vé khan, giá biến động, kẻ gian bán vé giả nhiều. Phòng trọ bỏ trống hai, ba tuần cũng là lúc dễ có chuyện: đồ ăn thối trong tủ lạnh, ổ cắm còn điện, cửa sổ mở. Bài này là danh sách việc theo thứ tự thời gian, từ lúc đặt vé tới lúc khoá cửa ra bến.
Chọn cách về: tàu, xe khách, máy bay hay tự đi xe
Không nêu giá hay hãng; bảng chỉ so cách nghĩ. Giá vé dịp Tết thường cao hơn ngày thường và thay đổi theo ngày đi:
| Cách đi | Hợp với | Cần lưu ý dịp Tết |
|---|---|---|
| Tàu hoả | Quãng xa, người mang nhiều đồ, muốn đi an toàn ổn định | Vé Tết thường mở bán sớm; mua qua kênh chính thức của ngành đường sắt |
| Xe khách | Quãng vừa, quê không có ga, sân bay | Đặt trước với nhà xe có văn phòng, bến rõ ràng; dịp cao điểm có thể bị dồn khách |
| Máy bay | Quãng rất xa, ít thời gian | Đặt sớm thường có nhiều lựa chọn hơn; kiểm quy định hành lý trước khi mang quà |
| Tự đi xe máy | Quãng ngắn, đi cùng bạn | Đường đông, đường dài mệt mỏi; nghỉ đều, không đi đêm khuya, không uống rượu bia |
| Đi chung xe với người quen | Người cùng quê, cùng ngày | Thoả thuận rõ chi phí, giờ đi; chỉ đi với người tin được |
Với sinh viên, nhiều trường, hội đồng hương và tổ chức xã hội có chương trình hỗ trợ vé hoặc chuyến xe về quê dịp Tết. Hỏi phòng công tác sinh viên và theo dõi thông báo từ khoảng hai, ba tháng trước Tết.
Tính cả ngày về: đi sớm vài ngày trước cao điểm, hoặc lên lại thành phố muộn vài ngày, thường dễ mua vé và đỡ chen chúc hơn. Hỏi trước lịch nghỉ của trường, công ty để chọn ngày hợp lý.
Thời điểm mở bán vé Tết mỗi năm mỗi khác; theo dõi thông báo chính thức thay vì tin đồn trên mạng. Chuyện nên đặt vé máy bay trước bao lâu đã có bài riêng ở các trang chuyên về hàng không trong cùng hệ.
Tránh vé giả, vé "phe" dịp cao điểm
Chỉ mua qua kênh chính thức. Ga, quầy vé, trang và ứng dụng chính thức của ngành đường sắt, hãng bay, văn phòng nhà xe. Lưu lại đúng địa chỉ trang, đừng bấm vào đường dẫn lạ gửi trong tin nhắn.
Dè chừng người bán vé trên mạng xã hội. "Nhượng vé tàu Tết giá gốc", "săn vé giúp" là những tin rao hay gặp nhất mùa này. Chuyển khoản trước cho người lạ là cách mất tiền phổ biến.
Vé ghi tên. Vé tàu, vé máy bay thường ghi tên hành khách; vé mua lại của người khác có thể không đi được. Chuyện mua lại vé của người khác có bài riêng ở các trang chuyên về giao dịch trực tiếp trong cùng hệ.
Giữ bằng chứng. Chụp ảnh vé, hoá đơn, tin nhắn xác nhận; kiểm tra lại thông tin ngày, giờ, ga, chỗ ngồi ngay khi nhận.
Bị lừa thì báo sớm. Gọi ngân hàng để tra soát nếu đã chuyển tiền, trình báo công an phường kèm bằng chứng, và cảnh báo bạn bè.
Một tuần trước khi đi: việc với chủ trọ và hàng xóm
Những việc này cần thời gian để hỏi và chờ trả lời, nên làm sớm:
- Báo chủ trọ ngày đi, ngày về dự kiến. Hỏi dãy trọ có đóng cổng, cúp điện nước, có người trông dịp Tết không.
- Đóng trước tiền phòng tháng tới và tiền điện nước nếu đến hạn trong lúc vắng, hoặc thoả thuận rõ cách đóng.
- Nhờ một hàng xóm tin được ở lại dịp Tết, hoặc chủ trọ, để ý giùm phòng và nhắn nếu thấy gì lạ.
- Hủy hoặc hoãn các đơn hàng, gói giao đồ định kỳ trong thời gian vắng.
- Nếu ở chung phòng, thống nhất với bạn ai về trước, ai khoá cửa sau, ai giữ chìa dự phòng.
- Nếu nuôi cây, cá, thú cưng nhỏ, nhờ người chăm hoặc gửi đi trước.
Không đăng lên mạng xã hội những bài kiểu "phòng trọ vắng tanh, cả dãy về quê hết" kèm ảnh chỗ ở. Nói chung chung là về quê ăn Tết thì được, đừng để lộ phòng nào trống, bao giờ về.
Ngày cuối trước khi khoá cửa: danh sách kiểm tra
In ra hoặc lưu thành ghi chú, đi một vòng phòng và đánh dấu từng mục:
- Tủ lạnh: ăn hết hoặc cho bạn ở lại đồ tươi; đồ đông lạnh để lại nếu chắc chắn không cúp điện dài, nếu không thì dọn sạch, rút điện, mở hé cửa tủ cho khỏi mốc.
- Rác: đổ hết rác, kể cả thùng rác nhỏ trong nhà tắm; rửa sạch thùng.
- Điện: rút phích các thiết bị như nồi cơm, ấm siêu tốc, sạc, quạt, máy tính, bình nóng lạnh; tắt đèn. Không cần tự can thiệp vào aptomat nếu không được chủ trọ hướng dẫn.
- Gas, bếp: nếu dùng bình gas mini, tháo bình, cất nơi thoáng theo hướng dẫn; bếp điện rút phích.
- Nước: khoá vòi, kiểm tra vòi không rỉ, nhà tắm khô.
- Cửa: đóng, chốt cửa sổ, kéo rèm vừa phải; khoá cửa chính, kiểm tra hai lần.
- Đồ giá trị: mang theo laptop, giấy tờ quan trọng, tiền mặt; đồ không mang được thì cất kín, không để lộ qua cửa sổ.
- Đồ phơi: thu hết quần áo, giày dép ngoài hành lang.
- Chìa khoá: mang theo chìa, biết ai giữ chìa dự phòng.
Chụp vài tấm ảnh phòng trước khi khoá cửa: ổ cắm đã rút, cửa sổ đã đóng. Trên đường về quê, nếu lo "không biết đã rút nồi cơm chưa", ảnh sẽ trả lời giùm bạn.
Cuối cùng, gửi chìa khoá dự phòng cho người bạn tin được hoặc chủ trọ nếu dãy trọ cho phép, và ghi lại ai đang giữ. Lỡ có sự cố như vỡ ống nước, chập điện khi bạn vắng, người ở lại vào được phòng để xử lý kịp, thay vì phải chờ bạn từ quê lên.
Hành lý và quà về quê
Đóng gói gọn, ghi tên. Vali, thùng quà ghi tên và số điện thoại; dịp Tết hành lý nhiều, dễ nhầm, dễ thất lạc.
Đồ ăn mang về. Đóng kín, chống rỉ, đồ có mùi bọc nhiều lớp. Kiểm quy định hành lý của tàu, xe, máy bay với chất lỏng, đồ có mùi.
Quà không cần đắt. Một món đặc trưng thành phố, một món đồ dùng thiết thực cho bố mẹ, ông bà. Quà về quê mang ý nghĩa nhiều hơn giá tiền; chuyện chia quà cho họ hàng có bài riêng ở các trang chuyên về đặc sản, quà Tết trong cùng hệ.
Giấy tờ, tiền bạc trên người. Căn cước, vé, điện thoại, một ít tiền mặt để trong túi trước hoặc túi trong. Bến xe, nhà ga dịp Tết rất đông, kẻ gian lợi dụng.
Sức khoẻ trên đường. Chuyến xe dài, đông người: mang nước, đồ ăn nhẹ, khẩu trang, áo khoác. Người hay say xe hỏi dược sĩ trước về cách phòng.
Ngày đi: ở bến xe, nhà ga đông người
Những ngày cận Tết, bến xe và nhà ga đông hơn ngày thường nhiều lần. Đi sớm và có kế hoạch giúp bạn khỏi lỡ chuyến:
- Kiểm lại vé, giờ chạy, bến hay ga xuất phát từ tối hôm trước; ga, bến dịp Tết đôi khi đổi điểm đón.
- Tới sớm hơn ngày thường, nhất là khi phải gửi hành lý; tính thêm thời gian tắc đường trên đường ra bến.
- Đặt xe ra bến từ sớm hoặc nhờ bạn chở; giờ cao điểm cận Tết gọi xe có thể rất lâu.
- Giữ đồ trong tầm mắt, ba lô đeo trước, túi xách khoá kéo; không nhờ người lạ trông đồ.
- Chỉ lên xe tại bến, văn phòng chính thức; không theo người mời chào "xe về quê ngay, giá rẻ" ở cổng bến.
- Nhắn người nhà giờ xe chạy, biển số xe, giờ dự kiến tới; nhắn lại khi đã tới nơi.
Người hay say xe nên ngồi phía trước, gần cửa sổ, ăn nhẹ trước khi đi. Chuyến đi dài qua đêm thì mặc ấm, giữ giấy tờ trong túi trong khi ngủ.
Khi trở lại thành phố sau Tết
Ngày trở lại, mở cửa phòng thì mở hết cửa sổ cho thoáng trước, kiểm tra một vòng: có mùi lạ, dấu vết côn trùng, nước rỉ, ổ cắm có vấn đề không. Phòng đóng kín vài tuần, nhất là mùa nồm ở miền Bắc, có thể ẩm mốc; lau khô và phơi chăn gối.
Cắm lại tủ lạnh, chờ đủ lạnh mới cho đồ quê gửi lên vào. Nhắn chủ trọ và người đã để ý giùm phòng rằng bạn đã về, kèm chút quà quê. Đó là cách giữ quan hệ ở trọ ấm lên sau mỗi lần đi xa, như bài sống tốt với chủ trọ và hàng xóm trong mục này đã nói.
Tuần đầu sau Tết, nhiều người thấy nhớ nhà hơn cả lúc mới lên. Đó là cảm giác rất bình thường. Giữ nhịp sinh hoạt, gặp lại bạn bè ở thành phố, gọi về nhà vào giờ cố định, rồi nhịp cũ sẽ trở lại.
Một việc nhỏ đáng làm ngay khi lên lại: ghi chú vào điện thoại những gì đã quên hoặc chưa ổn trong chuyến này, như mua vé hơi muộn, quên rút sạc, mang quá nhiều đồ. Tết năm sau, ghi chú đó là danh sách chuẩn bị có sẵn, đỡ cho bạn cả một buổi lo nghĩ.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào nên đặt vé về quê ăn Tết?
Càng sớm càng tốt, ngay khi kênh chính thức mở bán cho dịp Tết. Thời điểm mở bán mỗi năm mỗi khác, thường từ vài tháng trước Tết với tàu và máy bay. Theo dõi thông báo chính thức, đặt nhắc lịch, và có phương án dự phòng.
Mua lại vé tàu Tết của người khác trên mạng có được không?
Rủi ro cao. Vé tàu, vé máy bay thường ghi tên hành khách, vé mua lại có thể không đi được, và rất nhiều tin "nhượng vé" là lừa đảo. Nếu buộc phải mua lại, tìm hiểu quy định đổi tên vé của đơn vị bán và không chuyển tiền trước cho người lạ.
Có nên rút điện tủ lạnh khi về quê hai tuần?
Nếu không còn đồ ăn và dãy trọ có thể cúp điện, rút điện, lau khô, mở hé cửa tủ cho khỏi mốc là gọn nhất. Nếu còn đồ đông lạnh và chắc chắn có điện ổn định thì để lại, nhưng dọn hết đồ tươi dễ hỏng.
Ở chung phòng mà bạn về sau, mình về trước thì dặn gì?
Thống nhất ai rút điện, đổ rác, khoá cửa sau cùng; ai giữ chìa dự phòng. Nhắn danh sách kiểm tra cho bạn. Hẹn bạn chụp ảnh phòng trước khi khoá cửa gửi vào nhóm để cả hai cùng yên tâm.
Không về quê ăn Tết thì có nên ở lại phòng trọ một mình?
Nhiều người ở lại vì làm thêm, vé đắt hoặc đường xa. Báo chủ trọ, tìm những bạn cũng ở lại để ăn Tết cùng, gọi video về nhà vào đêm giao thừa. Nếu thấy buồn kéo dài, nói chuyện với người tin cậy, đừng ở lì trong phòng cả kỳ nghỉ.