Một người ở trọ cần hai bộ ga và vỏ gối để thay phiên, vỏ gối nên thay giặt mỗi tuần, ga giường khoảng một đến hai tuần, vỏ chăn hai đến bốn tuần, còn ruột chăn và ruột gối vài tháng một lần hoặc theo mùa. Nhịp này giữ giường sạch mà không biến việc giặt giũ thành gánh nặng cuối tuần.
Khó khăn thật của người ở trọ không nằm ở lịch, mà ở chỗ: chăn to không vừa chậu, máy giặt chung không vừa lồng, phòng không có nắng để phơi, nệm đặt sát sàn ẩm. Bài này đi qua số bộ nên có, lịch thay giặt, cách xử lý từng món theo điều kiện phòng trọ, và cách giữ nệm, gối khô thoáng. Kỹ thuật giặt ga gối chi tiết cho gia đình đã có ở các trang chuyên đồ gia dụng; ở đây là góc của một người, một phòng nhỏ.
Lịch thay giặt cho người ngủ một mình
Con số dưới đây là mức hợp lý cho khí hậu nóng ẩm; ra nhiều mồ hôi, hay ăn uống trên giường, có thú cưng ngủ cùng thì rút ngắn lại:
| Món | Thay giặt sau khoảng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Vỏ gối | Mỗi tuần | Tiếp xúc mặt, tóc, dầu trên da; người hay nổi mụn có thể thay hai lần một tuần |
| Ga giường | Một đến hai tuần | Mùa nóng, ngủ không mặc áo thì nghiêng về một tuần |
| Vỏ chăn | Hai đến bốn tuần | Nếu đắp chăn sát da thì giặt cùng ga |
| Ruột gối | Vài tháng, theo nhãn | Nhiều ruột gối không giặt nước được; xem nhãn |
| Ruột chăn, chăn mỏng không vỏ | Theo mùa hoặc vài tháng | Chăn không vỏ thì giặt thường hơn, như ga |
| Tấm bảo vệ nệm | Một đến hai tháng | Giúp nệm sạch lâu, giặt dễ hơn giặt nệm |
Mẹo nhớ lịch: gắn với một ngày cố định trong tuần, ví dụ sáng Chủ nhật thay vỏ gối, Chủ nhật đầu và giữa tháng thay ga. Đặt nhắc lặp lại trong điện thoại là đủ để không phải nhớ.
Mấy bộ là đủ cho một người
Hai bộ ga và vỏ gối là mức tối thiểu hợp lý: một bộ đang trải, một bộ đang giặt hoặc đã sạch cất trong tủ. Khi có hai bộ, bạn có thể thay ga ngay trong buổi sáng mà không phải chờ bộ cũ khô. Mùa mưa nồm, khi một bộ ga có thể mất hai ngày mới khô, thêm một vỏ gối thứ ba là món rẻ mà rất đỡ việc.
Với chăn, một chiếc chăn mỏng cho mùa nóng và một chiếc dày hơn cho mùa lạnh, tuỳ nơi bạn ở. Người ở phía Nam có thể chỉ cần chăn mỏng cả năm; người ở phía Bắc cần chăn ấm vài tháng mùa đông. Chăn có vỏ rời giúp việc giặt dễ hơn hẳn: chỉ giặt vỏ thường xuyên, ruột chăn thì giặt thưa.
Ga bọc nệm loại có chun bốn góc giữ phẳng hơn ga phủ thường, đỡ phải căng lại mỗi ngày, hợp với giường tầng, giường nhỏ trong phòng chật. Khi mua, đo kích thước nệm bằng thước dây, cả độ dày nệm, vì ga thiếu độ sâu sẽ bung góc.
Không cần mua nhiều. Phòng nhỏ ít chỗ cất, và đồ vải cất lâu trong phòng ẩm cũng dễ có mùi. Hai bộ dùng thay phiên đều đặn bền hơn bốn bộ dùng thất thường.
Thay ga và vỏ gối nhanh trong phòng chật
Giường kê sát tường là trở ngại lớn nhất khi thay ga. Trình tự dưới đây giúp làm trong khoảng mười phút:
- Mở cửa sổ, cửa ra vào cho thoáng; bụi từ ga cũ bay ra nhiều hơn bạn nghĩ.
- Kéo giường ra khỏi tường một chút nếu được, hoặc kéo nệm ra mép giường phía ngoài.
- Tháo vỏ gối, gỡ ga cũ, cuộn vào trong để bụi và tóc không rơi ra sàn. Cho thẳng vào giỏ đồ giặt.
- Nhìn và sờ mặt nệm: ẩm, có mùi, có vết ố mới thì để nệm thoáng một lúc trước khi trải ga mới.
- Trải ga mới, bọc góc phía trong sát tường trước, rồi đến các góc phía ngoài.
- Lồng vỏ gối, vuốt phẳng, đặt lên đầu giường.
- Đẩy giường về chỗ cũ, để hở với tường khoảng hai đến ba đốt ngón tay để không khí lưu thông.
Nếu ở giường tầng trên, gỡ và trải ga khi đứng vững trên thang hoặc quỳ trên nệm; đừng đứng trên lan can giường. Bọc ga góc trong trước khi leo lên là cách đỡ phải với.
Giặt từng món khi không có máy giặt lớn
Vỏ gối, ga đơn. Giặt tay được trong chậu lớn, hoặc cho vào máy giặt chung. Ga trải rộng nên khi giặt tay cần chậu đủ to để ga ngập nước; vò ở phần đầu giường và chỗ nằm, nơi bẩn nhất.
Vỏ chăn. Lộn trái, cài khoá kéo hoặc cúc lại để không cuốn đồ khác vào trong. Giặt máy chung hoặc tiệm tự phục vụ dễ hơn giặt tay vì vỏ chăn dài, nặng khi ướt.
Chăn mỏng không vỏ, chăn hè. Giặt tay được nếu chậu đủ lớn; có thể ngâm trong xô lớn hoặc bồn rửa sạch ở nhà tắm. Vắt từng đoạn, không xoắn cả chiếc.
Chăn bông dày, ruột chăn. Không vừa chậu, không vừa máy chung loại nhỏ, phơi trong phòng có khi ba bốn ngày chưa khô. Đây là việc nên mang ra tiệm giặt sấy có lồng lớn, một hai lần mỗi năm.
Ruột gối. Đọc nhãn. Gối bông tổng hợp nhiều loại giặt được, gối cao su non, gối lông vũ thì thường không ngâm nước hoặc cần cách riêng. Không chắc thì chỉ phơi thoáng, đập nhẹ và dùng vỏ gối cùng một lớp áo gối bảo vệ.
Phơi chăn ga khi phòng không có nắng
Ga và vỏ gối mỏng, phơi trong phòng theo cách phơi đồ thông thường: vắt kỹ, trải rộng trên hai thanh giá phơi hoặc vắt chéo qua hai sợi dây để hai lớp vải không dính vào nhau, có quạt thổi qua. Ga dài thì gấp theo chiều dài thành hai lớp so le, không chồng khít.
Vỏ chăn và chăn mỏng khó hơn vì to. Nếu dãy trọ có sân thượng hoặc chỗ phơi chung, đây là lúc dùng đến. Nếu không, chọn ngày khô ráo, phơi trên hai ghế đặt cách nhau với một cán chổi bắc ngang, hoặc trên giá phơi mở hết cánh. Lật mặt sau vài giờ.
Ruột chăn, ruột gối không giặt cũng nên được phơi thoáng định kỳ, mỗi tháng một lần vào ngày khô: mở cửa sổ, đặt chăn gối ở chỗ có gió, đập nhẹ cho bông tơi ra. Nắng nhẹ buổi sáng nếu có thì càng tốt; nắng gắt lâu làm vải và bông nhanh giòn.
Đừng gấp cất chăn khi còn ẩm, kể cả hơi ẩm. Chăn ẩm cất trong tủ hoặc túi kín vài ngày là đủ để có mùi mốc, và mùi đó rất khó giặt hết.
Giữ nệm và gối khô thoáng trong phòng ẩm
Không đặt nệm trực tiếp xuống sàn gạch quanh năm. Sàn gạch lạnh, mặt dưới nệm dễ đọng hơi nước, nhất là mùa nồm. Nếu không có giường, kê nệm trên tấm phản, pallet gỗ hoặc tấm lót thoáng; ít nhất mỗi tuần dựng nệm lên tường vài giờ cho mặt dưới khô.
Dùng tấm bảo vệ nệm. Một tấm lót có thể giặt được giữa ga và nệm giữ mồ hôi, đồ uống đổ khỏi thấm vào nệm. Giặt tấm này dễ hơn nhiều so với xử lý nệm.
Lật hoặc xoay nệm. Vài tháng một lần, xoay đầu nệm hoặc lật mặt nếu loại nệm cho phép, để nệm lún đều và mặt nằm có dịp thoáng.
Không ăn uống trên giường. Vụn đồ ăn thu hút kiến, gián, và vết đồ uống trên nệm khó xử lý. Phòng nhỏ dễ biến giường thành bàn ăn; giữ một góc bàn nhỏ để ăn là đáng.
Mở thông thoáng buổi sáng. Thức dậy, lật chăn ra cuối giường, để nệm thoáng mười lăm phút trước khi gấp chăn. Mồ hôi đêm có thời gian bay đi.
Cất bộ ga dự phòng và chăn trái mùa trong phòng chật
Phòng trọ ít tủ, đồ vải lại hút ẩm và bám mùi. Vài cách cất để lúc lấy ra vẫn thơm sạch:
- Chỉ cất khi đã khô hẳn; sờ phần đường may, góc ga, mép chăn, chỗ dày nhất.
- Gấp bộ ga dự phòng gọn rồi lồng cả bộ vào trong một vỏ gối của chính bộ đó. Mở tủ ra là thấy ngay đủ một bộ, không phải tìm từng món.
- Chăn trái mùa cho vào túi vải thoáng hoặc thùng có nắp đặt trên cao, gầm giường có kê, không đặt sát tường ẩm hay sàn gạch.
- Túi hút chân không giúp tiết kiệm chỗ, nhưng chỉ dùng cho chăn đã khô hoàn toàn; chăn hơi ẩm mà hút kín thì mốc rất nhanh.
- Đặt một túi chống ẩm hoặc gói than hoạt tính trong ngăn tủ vải nếu phòng hay nồm, thay theo hướng dẫn của sản phẩm.
- Trước khi dùng lại chăn trái mùa, phơi thoáng một buổi cho hết mùi cất lâu ngày.
Ví dụ giả định: Lan, sinh viên năm hai ở Thái Nguyên, có hai bộ ga, một chăn mỏng và một chăn bông. Đầu mùa nóng, Lan mang chăn bông ra tiệm giặt sấy một lần, để nguội, gấp vào túi vải đặt trên nóc tủ. Đầu mùa lạnh lấy xuống phơi thoáng một buổi là dùng ngay, không có mùi ẩm như những năm cất trong túi nilon dưới gầm giường.
Nệm, gối có mùi hoặc ố: làm gì trong phòng thuê
Nệm của phòng trọ thường là đồ của chủ nhà. Nếu nệm đã có mùi ẩm, vết ố từ khi bạn dọn vào, chụp ảnh và báo chủ nhà ngay từ đầu để tránh hiểu lầm khi trả phòng. Nếu nệm mới bị đổ nước trong lúc bạn ở, thấm khô ngay bằng khăn, dựng nệm cho thoáng, dùng quạt thổi; không đổ chất tẩy mạnh lên nệm.
Gối có vết ố vàng do mồ hôi, dầu trên tóc là chuyện bình thường sau một thời gian. Vỏ gối thay thường xuyên và một lớp áo gối bảo vệ bên dưới vỏ làm chậm quá trình này. Ruột gối đã xẹp, vón cục, có mùi không hết sau khi phơi thì nên thay; gối là món rẻ so với giấc ngủ.
Thấy dấu hiệu côn trùng trên nệm như đốm nhỏ màu nâu đen, vết cắn thành hàng trên da khi thức dậy, báo chủ nhà sớm. Việc xử lý côn trùng trong nệm cần dịch vụ chuyên môn, không tự pha thuốc xịt.
Câu hỏi thường gặp
Có cần giặt ga gối mới mua trước khi dùng không?
Nên giặt một lần. Vải mới thường còn hoá chất hoàn tất, bụi kho và xơ vải; một lần giặt làm vải mềm hơn, thấm mồ hôi tốt hơn. Ga màu đậm giặt riêng lần đầu vì có thể ra màu.
Ngủ ở ký túc xá có nệm của trường thì có cần ga riêng không?
Nên có. Ga riêng và tấm bảo vệ nệm giúp bạn giữ vệ sinh trên nệm đã qua nhiều người dùng. Hỏi nội quy xem kích thước giường để mua đúng cỡ.
Mùa lạnh có cần giặt ga thường xuyên như mùa nóng không?
Có thể giãn ra một chút vì ra ít mồ hôi hơn, nhưng vỏ gối vẫn nên thay mỗi tuần. Mùa lạnh miền Bắc thường kèm nồm ẩm, nên khi giặt, ưu tiên ngày khô ráo hoặc sấy ở tiệm.
Chăn có mùi ẩm mà chưa đến lúc giặt thì làm sao?
Phơi thoáng ở chỗ có gió một buổi, đập nhẹ. Nếu mùi vẫn còn thì đã đến lúc giặt, không chờ lịch. Sau khi giặt, cất chăn khi đã khô hẳn trong túi vải thoáng thay vì túi nilon kín.
Ở ghép, có nên dùng chung chăn ga?
Mỗi người nên có chăn ga gối riêng, kể cả khi ngủ chung giường lớn có thể dùng ga chung nhưng gối, vỏ gối, chăn riêng. Giặt đồ giường của ai người nấy giặt để tránh chuyện ai làm nhiều ai làm ít.