Phòng trọ ồn thường không cần sửa nhà: phần lớn tiếng ồn đi vào qua khe cửa, cửa sổ kính mỏng và bức tường chung, nên chặn khe hở, treo rèm dày, kê tủ vào tường chung và đeo nút tai đúng cách đã giảm được đáng kể. Tiếng ồn do người, như hát karaoke, nói chuyện khuya, thì cách hiệu quả nhất vẫn là một lời đề nghị cụ thể, đúng lúc, với hàng xóm hoặc qua chủ trọ.
Ở thành phố, phòng trọ giá vừa túi tiền hay nằm sát đường lớn, gần quán xá, hoặc chung vách mỏng với phòng bên. Bài này đi từ việc tìm xem tiếng ồn vào bằng đường nào, các cách giảm không cần khoan đục, cách đeo nút tai mà nhiều người làm sai, đến cách mở lời không gây căng thẳng và lúc nào phải nhờ người khác can thiệp.
Tiếng ồn vào phòng bằng những đường nào
Âm thanh đi theo đường dễ nhất. Một khe hở chỉ vài milimét dưới cửa ra vào hay quanh khung cửa sổ có thể để lọt tiếng nhiều hơn cả bức tường gạch bên cạnh. Vì vậy, với tiếng nói chuyện ngoài hành lang, tiếng xe ngoài đường, việc bịt khe hở thường có tác dụng rõ nhất trên mỗi đồng bỏ ra.
Đường thứ hai là cửa kính mỏng: kính đơn khung nhôm rung theo tiếng xe tải, tiếng còi. Đường thứ ba là bức tường chung với phòng bên, nhất là vách mỏng, vách ngăn bằng tấm nhẹ. Đường thứ tư là sàn và trần: tiếng bước chân, kéo ghế, đồ rơi từ tầng trên truyền qua kết cấu, loại này người thuê gần như không xử lý được bằng đồ rời.
Tiếng trầm như tiếng bass của loa, tiếng động cơ xe tải khó chặn hơn nhiều so với tiếng nói chuyện, tiếng chó sủa. Biết loại tiếng mình đang gặp giúp kỳ vọng đúng: rèm dày làm dịu tiếng xe máy rõ rệt, nhưng chỉ làm nhỏ đi một chút tiếng bass từ quán karaoke đầu hẻm.
Ghi nhật ký tiếng ồn trong một tuần
Trước khi mua thứ gì hay nói chuyện với ai, ghi lại để biết chính xác mình đang đối phó với cái gì:
- Ghi giờ bắt đầu, giờ kết thúc mỗi lần ồn làm bạn khó chịu hoặc tỉnh giấc.
- Ghi loại tiếng: nói chuyện, nhạc, xe, công trình, bước chân, chó sủa.
- Ghi hướng: từ cửa, từ cửa sổ, từ tường bên trái, từ trần.
- Ghi mức ảnh hưởng: chỉ khó chịu, không ngủ được, bị đánh thức.
- Sau một tuần, xem quy luật: tiếng ồn tập trung vào giờ nào, từ đâu, có lặp lại theo ngày không.
Ứng dụng đo decibel trên điện thoại cho con số tham khảo, độ chính xác phụ thuộc micro của máy; dùng để so sánh trước và sau khi chặn khe cửa thì được, đem làm bằng chứng chính xác thì không nên. Nhật ký viết tay theo ngày giờ lại rất có ích khi nói chuyện với chủ trọ, vì nó cụ thể.
Giảm ồn bằng đồ rời, không khoan đục
Chặn khe dưới cửa. Thanh chặn chân cửa bằng mút hoặc ống vải nhồi đặt sát khe dưới cửa ra vào. Rẻ, tháo ra được, và thường là món giảm tiếng hành lang hiệu quả nhất.
Ron dán quanh khung cửa. Ron cao su hoặc mút tự dính dán quanh khung cửa ra vào, cửa sổ giúp cánh cửa đóng khít hơn. Khi trả phòng bóc ra, lau sạch keo; với khung gỗ sơn cũ nên thử một đoạn nhỏ trước.
Rèm dày, nhiều nếp. Rèm vải dày hoặc rèm hai lớp treo phủ kín cả cửa sổ và dư ra hai bên. Rèm hấp thụ một phần âm và giảm tiếng vang trong phòng; tác dụng rõ với tiếng xe máy, tiếng nói, ít hơn với tiếng trầm.
Tủ quần áo, kệ sách áp tường chung. Một tủ đầy quần áo đặt sát bức tường chung với phòng ồn là lớp đệm khá tốt. Nhớ chừa khoảng hở vài phân để tường không bị mốc phía sau.
Thảm và đồ vải trong phòng. Phòng trống, sàn gạch, tường trơn có nhiều tiếng vang; thêm thảm, chăn gối, rèm làm phòng bớt vang, tiếng bên ngoài lọt vào cũng đỡ chói.
Đổi chỗ đầu giường. Đặt đầu giường ở bức tường xa nguồn ồn nhất: xa tường chung với phòng hay hát, xa cửa sổ ra đường lớn. Chỉ một mét khác biệt cũng có ích.
Đeo nút tai xốp đúng cách
Nhiều người thử nút tai một lần, thấy không tác dụng hoặc đau rồi bỏ, trong khi lỗi nằm ở cách đeo. Nút tai xốp loại dùng một lần hoặc vài lần, cỡ vừa, là loại phổ biến cho việc ngủ:
- Rửa tay sạch. Nút tai đưa vào ống tai, tay bẩn dễ gây viêm.
- Vê nút tai thật nhỏ và dài giữa ngón cái và ngón trỏ, thành một que mảnh, không có nếp gấp.
- Dùng tay kia kéo vành tai lên trên và ra sau để ống tai thẳng ra.
- Đưa nút vào ống tai trong lúc nó còn bị nén, phần lớn nằm trong ống tai.
- Giữ nhẹ bằng đầu ngón tay 20–30 giây cho xốp nở ra bịt kín.
- Thử: nếu đeo đúng, giọng nói của chính bạn nghe trầm và vang trong đầu, tiếng ngoài nhỏ hẳn.
Thay nút tai xốp khi bẩn, cứng hoặc không còn nở lại; không dùng chung. Nếu tai đau, ngứa, chảy dịch, hãy ngưng dùng và đi khám. Người phải nghe báo thức nên đặt báo thức rung dưới gối hoặc âm lượng lớn hơn, thử trước vài đêm cuối tuần. Khi ở một mình, cân nhắc chỉ đeo một bên hoặc không đeo nếu bạn lo không nghe thấy chuông báo cháy, tiếng gõ cửa khẩn cấp.
Tiếng ồn nền: dùng âm đều để che âm giật cục
Điều làm người ta tỉnh giấc thường không phải độ to, mà là sự thay đổi đột ngột: tiếng còi giữa đêm yên, tiếng cười to từ phòng bên, tiếng cửa sập. Một âm thanh đều, nhẹ chạy suốt đêm làm những thay đổi đó bớt nổi bật. Đây là lý do nhiều người ngủ dễ hơn khi có tiếng quạt.
Bạn có thể dùng chính chiếc quạt, hoặc phát tiếng ồn trắng, tiếng mưa, tiếng sóng ở âm lượng thấp từ điện thoại, loa nhỏ đặt cách giường. Âm nền nên nhỏ hơn mức nói chuyện bình thường; không dùng tai nghe nhét tai phát âm thanh suốt đêm vì dễ đau tai và có thể ảnh hưởng tai nếu để to.
Âm nền không thay được việc chặn khe hở hay nói chuyện với hàng xóm, nhưng kết hợp với nút tai và rèm dày, nó giúp nhiều người ở phòng sát đường lớn ngủ được tương đối yên trong khi chưa thể chuyển phòng.
Nói chuyện với hàng xóm sao cho được việc
Chọn lúc bình thường, không chọn lúc bực. Gõ cửa lúc 1 giờ sáng khi đang bực dễ thành cãi nhau. Nói vào buổi chiều hôm sau, khi gặp ngoài hành lang, giọng bình thường, sẽ được nghe hơn.
Nói cụ thể, không nói chung. Thay vì "phòng anh ồn quá", hãy nói "mấy tối nay khoảng 23 giờ đến 1 giờ bên phòng hát karaoke, tường mỏng nên em nghe rõ, sáng em phải đi làm sớm". Cụ thể thì người nghe hiểu và biết phải làm gì.
Đưa ra một đề nghị. Ví dụ "anh chị giúp em vặn nhỏ sau 22 giờ được không". Một đề nghị có giờ giấc rõ dễ được đồng ý hơn yêu cầu dừng hẳn.
Ghi nhận khi họ đã điều chỉnh. Một lời cảm ơn khi gặp lại giữ quan hệ tốt cho những lần sau, và người ta cũng sẵn lòng nghe hơn.
Tự xét mình. Phòng mình có hay mở nhạc, gọi điện to, kéo ghế muộn không? Ở dãy trọ, ai cũng vừa là người bị làm phiền vừa là người làm phiền người khác.
Khi nào nhờ chủ trọ, và khi nào gọi 113
Nói trực tiếp không được, hoặc bạn không thấy an toàn khi nói trực tiếp, thì chuyển sang kênh khác:
- Nhờ chủ trọ khi tiếng ồn lặp lại sau khi đã nói, hoặc vượt nội quy giờ yên tĩnh của dãy trọ nếu có. Gửi tin nhắn kèm nhật ký ngày giờ; chủ trọ có lý do để nhắc chung cả dãy mà không chỉ mặt ai.
- Tổ dân phố khi nguồn ồn là quán, công trình, cơ sở kinh doanh trong khu và kéo dài qua giờ nghỉ ngơi. Nhiều người cùng phản ánh có trọng lượng hơn một người.
- Gọi 113 khi tiếng ồn đi kèm cãi nhau to, đánh nhau, đập phá, đe doạ, tiếng kêu cứu. Đó không còn là chuyện tiếng ồn, mà là chuyện an toàn.
- Không tự đối đầu với nhóm người say xỉn, đông người lúc nửa đêm. Đóng cửa, khoá cửa, liên hệ chủ trọ hoặc 113 nếu thấy nguy hiểm.
Nếu đã thử hết mà tiếng ồn vẫn làm bạn mất ngủ kéo dài, đến kỳ gia hạn hợp đồng nên tính chuyện đổi phòng. Lần sau đi xem phòng, đến vào buổi tối và đứng trong phòng đóng cửa vài phút để nghe trước khi quyết định.
Ví dụ giả định: phòng sát đường lớn và vách chung mỏng
Ví dụ giả định: Vy, sinh viên năm ba ở Hà Nội, thuê phòng tầng hai có cửa sổ nhìn ra đường lớn, một bên vách chung với phòng ba bạn nam hay chơi đàn hát đến khuya. Nhật ký một tuần cho thấy hai nguồn khác hẳn: tiếng xe tải từ 4 giờ sáng qua cửa sổ, và tiếng đàn hát từ 22 giờ đến gần 24 giờ qua vách chung, bốn tối mỗi tuần.
Với tiếng xe, Vy treo rèm hai lớp phủ kín cửa sổ, dán ron quanh khung cửa, dời đầu giường sang bức tường phía trong và dùng nút tai từ khoảng 3 giờ khi tỉnh giấc. Với tiếng đàn, Vy gặp các bạn phòng bên vào một buổi chiều, nói rõ giờ, rằng vách mỏng nên nghe rõ, và đề nghị dừng hát sau 22 giờ 30 các ngày trong tuần. Các bạn đồng ý, cuối tuần thì Vy chấp nhận muộn hơn một chút.
Một tháng sau, Vy ngủ được liền giấc hơn hẳn. Không có giải pháp nào làm phòng im lặng hoàn toàn; điều tạo khác biệt là tách riêng từng nguồn ồn và dùng đúng cách cho mỗi nguồn, thay vì chịu đựng chung chung hoặc than phiền chung chung.
Câu hỏi thường gặp
Rèm dày có cách âm được không?
Rèm dày không cách âm hoàn toàn, nhưng giảm được một phần tiếng xe máy, tiếng nói chuyện và làm phòng bớt vang. Tác dụng rõ nhất khi rèm phủ kín cả cửa sổ và dư ra hai bên; với tiếng trầm như tiếng bass thì tác dụng ít hơn.
Đeo nút tai ngủ mỗi đêm có hại không?
Với nhiều người, dùng nút tai sạch, đúng cỡ, thay định kỳ là chấp nhận được. Nếu thấy đau, ngứa, ù tai hoặc chảy dịch thì ngưng dùng và đi khám. Không dùng chung và không dùng nút tai đã bẩn, cứng.
Ở một mình đeo nút tai có sợ không nghe báo cháy không?
Đó là lo ngại hợp lý. Có thể đeo một bên, giảm độ sâu, hoặc chỉ đeo vào những đêm ồn nhất. Báo thức nên đặt rung dưới gối kết hợp âm thanh và thử trước vào cuối tuần.
Có nên tự dán tấm cách âm lên tường phòng trọ không?
Tấm mút dán tường chủ yếu giảm vang trong phòng, không chặn được nhiều tiếng từ phòng bên, và keo dán có thể làm bong sơn khi trả phòng. Chặn khe cửa, rèm dày, kê tủ vào tường chung hiệu quả và an toàn hơn cho người thuê.
Hàng xóm hát karaoke đến khuya thì nói thế nào?
Nói vào lúc bình thường, nêu cụ thể giờ và mức ảnh hưởng, kèm một đề nghị có giờ giấc như vặn nhỏ sau 22 giờ. Nếu lặp lại, nhắn chủ trọ kèm nhật ký ngày giờ để chủ trọ nhắc chung.
Khi nào tiếng ồn là chuyện cần gọi công an?
Khi tiếng ồn đi kèm cãi nhau to, đánh nhau, đập phá, đe doạ hoặc có tiếng kêu cứu. Lúc đó đóng và khoá cửa, gọi 113, không tự ra can thiệp nếu thấy không an toàn.