Rửa bát ở phòng trọ khi dùng chung bồn rửa hay chỉ có bồn rửa mặt trong nhà tắm vẫn sạch và gọn nếu có ba thứ: một giỏ đồ rửa riêng mang đi mang về, thói quen gạt thức ăn thừa và lau dầu bằng giấy trước khi rửa, và một chậu nhựa nhỏ để rửa trong đó thay vì rửa thẳng dưới vòi. Rửa ngay sau bữa, theo thứ tự đồ ít dầu trước, nhiều dầu sau, một người thường chỉ mất năm đến mười phút.
Bài này dành cho hai tình huống phổ biến ở nhà trọ: bồn rửa chung ở hành lang hoặc khu bếp chung của dãy, và phòng không có bồn rửa bát, phải rửa ở bồn rửa mặt hay sàn nhà tắm. Nội dung gồm đồ cần có, các bước rửa, giữ giẻ rửa không hôi, phơi bát trong phòng nhỏ, và phép lịch sự ở bồn rửa chung.
Vì sao rửa bát ở trọ hay thành chuyện
Ở nhà, bát đĩa có chỗ rửa riêng, chỗ úp riêng, giẻ và nước rửa luôn nằm sẵn. Ở phòng trọ, nhiều thứ cùng thiếu: bồn rửa dùng chung với năm sáu phòng, hoặc chỉ có bồn rửa mặt nhỏ trong nhà tắm, không có chỗ úp bát, không có chỗ để giẻ. Mỗi lần rửa phải mang đồ đi, tìm chỗ đặt, rồi mang về. Thấy phiền nên để dồn, mà để dồn thì càng khó rửa.
Bồn rửa chung còn có chuyện người khác. Nồi ai để ngâm từ hôm qua chiếm hết bồn, rác thức ăn mắc ở lỗ thoát, giẻ của ai cũng không rõ. Ai từng ở dãy trọ đông người đều có ít nhất một chuyện bực mình ở bồn rửa chung, và cũng có thể từng vô tình là người gây ra chuyện đó cho người khác.
Rửa ở bồn rửa mặt trong nhà tắm thì lo chuyện vệ sinh: bồn nhỏ, sát bồn cầu, nước bắn, dầu mỡ đọng ở lỗ thoát gây mùi và tắc. Cách làm dưới đây, đúc kết từ những việc người ở trọ lâu năm hay làm, giải quyết cả hai tình huống bằng một nguyên tắc: mang đồ của mình đến, rửa trong chậu của mình, mang về hết, để lại chỗ rửa sạch như lúc đến.
Giỏ rửa bát cá nhân: đồ cần có
Một chiếc giỏ nhựa có lỗ, loại có quai xách, đựng được tất cả. Rửa xong, giỏ dùng luôn làm chỗ úp bát cho ráo:
- Chậu nhựa nhỏ vừa lòng bồn rửa mặt hoặc đặt được trên sàn khu tắm, đủ chứa một nồi nhỏ và vài cái bát. Đây là món quan trọng nhất khi không có bồn rửa bát riêng.
- Chai nước rửa bát cỡ nhỏ hoặc chai xịt chứa nước rửa bát đã pha loãng theo hướng dẫn trên nhãn, dùng tiết kiệm hơn.
- Miếng rửa hai mặt: mặt mềm cho bát đĩa và chảo chống dính, mặt nhám cho nồi inox. Không dùng mặt nhám trên chảo chống dính vì lớp phủ sẽ xước dần.
- Khăn lau tay và khăn lau đồ riêng, hai màu khác nhau.
- Một xấp giấy cũ hoặc giấy ăn để lau dầu mỡ trong chảo, bát trước khi rửa.
- Túi rác nhỏ để gạt thức ăn thừa vào trước khi mang đồ đi rửa.
- Lưới chắn rác nhỏ đặt lên lỗ thoát khi rửa ở bồn chung hoặc bồn rửa mặt, nếu chỗ đó chưa có.
Toàn bộ giỏ chiếm chỗ cỡ một hộp giày, để ở góc phòng hoặc dưới gầm bàn cùng thùng đồ bếp. Khi giỏ luôn sẵn, việc rửa không còn bắt đầu bằng câu hỏi "giẻ đâu rồi".
Các bước rửa nhanh mà sạch
Áp dụng cho cả bồn rửa chung và bồn rửa mặt. Một người, bữa tối một nồi một chảo hai bát, khoảng năm đến mười phút:
- Gạt sạch thức ăn thừa vào túi rác ngay tại phòng, lau dầu mỡ trong chảo, nồi bằng giấy. Bước này quyết định bồn có bị tắc và có mùi hay không.
- Xếp đồ vào giỏ theo thứ tự rửa: ly cốc, thìa đũa, bát, đĩa, rồi nồi chảo.
- Đặt chậu vào bồn hoặc xuống sàn khu tắm, cho nước và một chút nước rửa bát. Nước ấm giúp rửa dầu mỡ dễ hơn nếu có.
- Rửa theo thứ tự ít dầu trước, nhiều dầu sau: ly, đũa thìa, bát, đĩa, cuối cùng nồi chảo. Như vậy nước rửa không làm dầu bám lên ly.
- Tráng dưới vòi nước chảy, từng món một, đặt ngay vào giỏ úp cho ráo.
- Đổ nước chậu đi, tráng chậu, nhặt rác ở lưới chắn, lau mép bồn. Mang giỏ về phòng.
Rửa ngay sau bữa là phần tiết kiệm thời gian nhất. Dầu mỡ còn ấm trôi đi dễ, cơm chưa khô dính. Nồi để qua đêm phải ngâm, phải cọ, và mất thời gian gấp mấy lần. Nếu thật sự không rửa được ngay, ít nhất ngâm nồi chảo trong nước ở phòng, không để ngâm ở bồn rửa chung.
Khi chỉ có bồn rửa mặt hoặc sàn nhà tắm
Rửa trong chậu, không rửa thẳng trong bồn rửa mặt. Bồn rửa mặt nhỏ, lỗ thoát hẹp, không được làm để chịu dầu mỡ và vụn thức ăn. Rửa trong chậu đặt trong bồn, đổ nước đã lọc rác ra từ từ.
Dọn khu vực trước khi rửa. Đóng nắp bồn cầu, cất bàn chải đánh răng, khăn mặt ra xa. Lau sơ chỗ đặt chậu nếu đặt dưới sàn.
Không đặt bát đĩa sạch trực tiếp lên sàn nhà tắm. Tráng xong để ngay vào giỏ úp, mang ra phòng cho ráo, không để úp trong nhà tắm ẩm.
Không đổ dầu mỡ, nước có dầu xuống lỗ thoát sàn. Dầu nguội đông lại bám trong ống, kết với tóc và xà phòng thành cục gây tắc và mùi hôi. Lau dầu bằng giấy trước là cách phòng tắc rẻ nhất.
Lau bồn và sàn sau khi rửa. Một lần lau nhanh chặn được mùi thức ăn và kiến kéo vào nhà tắm.
Giữ giẻ rửa không hôi và không bẩn hơn bát
Giẻ và miếng rửa bát luôn ẩm, có vụn thức ăn, nằm ở nhiệt độ ấm; đó là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi. Nhiều khảo sát vệ sinh trong gia đình cho thấy miếng rửa bát thuộc nhóm đồ vật có nhiều vi khuẩn nhất trong nhà. Mùi chua, mùi hôi từ miếng rửa là dấu hiệu dễ nhận ra nhất.
Cách giữ đơn giản: rửa sạch miếng rửa và giẻ sau mỗi lần dùng, vắt kiệt nước, để chỗ thoáng cho khô hẳn, không để trong chậu hay đáy giỏ đọng nước. Giẻ vải giặt bằng nước nóng và xà phòng vài ngày một lần, phơi nắng nếu được. Miếng rửa bọt biển thì thay định kỳ, thường vài tuần một lần, sớm hơn nếu đã có mùi hoặc bị rách vụn.
Dùng hai miếng khác màu: một cho bát đĩa, một cho nồi chảo và việc bẩn hơn. Không dùng miếng rửa bát để lau bàn, lau sàn hay lau bồn rửa mặt. Phân biệt rõ như vậy giúp miếng rửa bát sạch lâu hơn và bạn yên tâm hơn khi dùng chung chậu ở nhà tắm.
Phơi và cất bát trong phòng nhỏ
Sau khi tráng, bát đĩa cần khô hẳn trước khi cất vào thùng. Giỏ nhựa có lỗ úp ngay trên bàn hoặc kệ thấp, đặt trên một khăn khô để hứng nước, là đủ cho đồ của một người. Đặt giỏ chỗ thoáng, không sát tường ẩm, không ngay dưới chỗ phơi quần áo.
Nồi chảo nên lau khô bằng khăn sạch ngay vì chúng lâu ráo và dễ đọng nước ở đáy. Dao lau khô và cất ngay, không để trong giỏ cùng bát đĩa vì dễ đứt tay khi lấy đồ. Đũa thìa dựng đứng trong một ống có lỗ thoát nước.
Thời gian để ráo thường khoảng một hai giờ trong phòng thoáng. Sau đó gom vào thùng đồ bếp có nắp để bụi và côn trùng không bám. Bát đĩa để phơi lâu trên bàn, nhất là qua đêm, dễ bị gián bò qua; nếu phòng hay có gián, càng nên cất vào thùng kín sau khi ráo.
Phép lịch sự ở bồn rửa chung
Không để đồ ngâm ở bồn chung. Nồi ngâm qua đêm chiếm chỗ của năm sáu người. Cần ngâm thì ngâm ở phòng mình.
Nhặt rác ở lỗ thoát sau khi rửa. Kể cả vụn không phải của mình. Lưới chắn mắc đầy rác là lý do bồn chung hay tắc và bốc mùi.
Lau mép bồn, sàn ướt. Một vũng nước quanh bồn chung dễ làm người khác trượt ngã, nhất là ban đêm.
Không để đồ dùng cá nhân lại. Giẻ, chai nước rửa để lại bồn chung sẽ bị dùng chung hoặc vứt đi. Mang về hết.
Nhường lượt vào giờ cao điểm. Nếu có người đang chờ, rửa nhanh phần cần thiết, phần nồi to để rửa sau khi vắng.
Báo chủ trọ khi bồn tắc hoặc vòi hỏng. Không tự đổ hoá chất thông tắc vào bồn chung, vì có thể phản ứng với hoá chất người khác đã đổ trước đó. Nhờ chủ nhà xử lý.
Giảm số bát phải rửa mỗi ngày
Cách dễ nhất để rửa bát ít mệt là có ít bát hơn để rửa. Nấu một nồi một món thay vì ba món ba nồi. Ăn thẳng trong tô lớn thay vì xới ra nhiều đĩa nhỏ. Dùng lại chảo vừa chiên trứng để hâm cơm. Một người ăn tối thường chỉ cần rửa một nồi hoặc chảo, một tô, một đôi đũa, một thìa, một ly.
Không nên chuyển sang dùng đồ dùng một lần thường xuyên để khỏi rửa. Hộp xốp, đĩa giấy, đũa dùng một lần làm rác trong phòng tăng nhanh, tốn tiền, và không thoải mái khi ăn. Để dành chúng cho những tuần thi cử hay khi ốm.
Một bộ bát đũa mang theo khi mua đồ ăn mang về cũng giúp bớt hộp nhựa phải vứt. Nhiều quán bán cơm, bún vẫn sẵn lòng múc vào hộp của khách. Về phòng ăn xong, hộp đó rửa cùng lượt với bát đĩa tối, không thêm việc bao nhiêu.
Trang mẹ Nhím Lông Xanh (nhimlongxanh.com) có thêm bài về làm sạch nồi bị cháy đáy và các vết bẩn khó; với người rửa ngay sau bữa, những vết đó hiếm khi xuất hiện.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ không có bồn rửa bát thì rửa ở đâu?
Dùng một chậu nhựa nhỏ đặt trong bồn rửa mặt hoặc trên sàn khu tắm, rửa trong chậu thay vì rửa thẳng dưới vòi. Gạt thức ăn thừa và lau dầu bằng giấy trước, đóng nắp bồn cầu, cất đồ cá nhân ra xa, rửa xong lau sạch chỗ rửa.
Rửa bát ở bồn rửa mặt có vệ sinh không?
Vệ sinh được nếu rửa trong chậu riêng, dọn khu vực trước, không đặt bát sạch xuống sàn và mang ra phòng cho ráo. Không đổ dầu mỡ xuống lỗ thoát. Bồn rửa mặt và sàn nhà tắm cần được lau sạch sau mỗi lần rửa.
Miếng rửa bát bao lâu thì thay?
Miếng bọt biển thường thay vài tuần một lần, sớm hơn nếu có mùi hoặc rách vụn. Rửa sạch, vắt kiệt và để khô hẳn sau mỗi lần dùng. Giẻ vải giặt nước nóng vài ngày một lần, phơi nắng nếu được.
Làm sao để bồn rửa không bị tắc?
Gạt thức ăn thừa vào túi rác trước khi rửa, lau dầu mỡ bằng giấy, đặt lưới chắn rác ở lỗ thoát và nhặt rác sau mỗi lần rửa. Không đổ dầu ăn đã chiên xuống bồn. Bồn chung bị tắc thì báo chủ trọ, không tự đổ hoá chất.
Có nên dùng nước nóng để rửa bát không?
Nước ấm giúp dầu mỡ trôi đi dễ hơn và rửa nhanh hơn, nhất là với nồi chảo. Không bắt buộc; nước thường kèm nước rửa bát vẫn sạch nếu rửa ngay sau bữa. Cẩn thận khi dùng nước quá nóng với tay trần.
Ở chung dãy trọ, người khác để bát bẩn ở bồn chung thì làm sao?
Góp ý nhẹ nhàng trực tiếp với người đó nếu biết là ai. Nếu chuyện lặp lại và không rõ ai, nhờ chủ trọ nhắc chung cả dãy hoặc đề nghị dán một quy ước ngắn. Tránh dọn hộ mãi rồi âm thầm bực.