Tuần đầu ra ở riêng, một người chỉ cần khoảng 25 món để ngủ được, tắm được, ăn được và đi học đi làm đúng giờ. Phần còn lại, từ kệ sách đến nồi chiên, nên đợi sau hai tuần, khi đã biết mình thật sự sống thế nào trong căn phòng đó. Mua dồn trong ba ngày đầu là cách nhanh nhất để vừa hết tiền vừa chật phòng.
Bài này chia đồ thành ba nhóm: món phải có ngay đêm đầu tiên, món nên mang từ nhà thay vì mua, và món để dành cho sau. Cuối bài là cách tự kiểm sau tuần đầu để biết danh sách của mình thiếu gì, thừa gì. Chuyện tìm phòng, ký hợp đồng và đặt cọc đã có ở các trang chuyên về chỗ ở sinh viên; ở đây chỉ bàn chuyện sau khi đã cầm chìa khoá.
Đêm đầu tiên: bảy món không có thì không ngủ yên
Đêm đầu ở chỗ mới thường đến muộn, sau một ngày chuyển đồ mệt nhoài. Lúc đó cửa hàng quanh khu có thể đã đóng. Bảy món dưới đây nên nằm sẵn trong balo hoặc thùng đồ đầu tiên mở ra:
- Ổ khoá riêng hoặc xác nhận khoá cửa hoạt động: thử khoá trong, khoá ngoài, hỏi chủ nhà ai còn giữ chìa dự phòng. Nếu phòng dùng ổ khoá móc, mua một ổ mới ngay hôm đầu là việc đáng làm.
- Chiếu hoặc tấm trải, gối, chăn mỏng: nệm của phòng trọ nhiều khi để trống lâu, nên có lớp trải riêng của mình. Chăn mỏng đủ cho hầu hết các tháng ở miền Nam, miền Bắc mùa đông thì cần chăn dày hơn.
- Đèn pin hoặc đèn sạc nhỏ: phòng mới hay có chuyện bóng đèn cháy, công tắc lạ chỗ, hoặc cúp điện cả dãy.
- Ổ cắm kéo dài có công tắc và cầu chì: ổ trên tường phòng trọ thường ít và đặt xa giường. Chọn loại có nắp che, dây đủ dài, không nối nhiều ổ chồng lên nhau.
- Khăn tắm, dép, bàn chải, kem đánh răng, xà phòng: nghe hiển nhiên nhưng đây là nhóm hay bị đóng gói ở thùng cuối cùng.
- Hai chai nước uống và đồ ăn khô cho bữa sáng: bánh mì gói, sữa hộp, trái cây. Sáng hôm sau chưa quen đường thì không phải đi tìm quán.
- Sạc điện thoại và một ít tiền mặt: chỗ gửi xe, quán nước đầu hẻm, người bán đồ ăn sáng nhiều nơi vẫn tiện nhận tiền mặt hơn.
Nếu đến nơi mà phòng còn bẩn, đừng ngủ ngay trên nệm chưa lau. Trải chiếu riêng xuống, ngủ tạm một đêm, sáng mai mới dọn kỹ. Một đêm ngủ chưa trọn còn hơn cố dọn tới ba giờ sáng rồi đi học trong trạng thái kiệt sức.
Bảng ba cột: mua ngay, mang từ nhà, để sau hai tuần
Bảng dưới đây dành cho một người ở phòng 12–20 m², có nhà vệ sinh riêng hoặc chung. Nếu ký túc xá hay chủ nhà đã trang bị sẵn món nào thì gạch món đó đi:
| Nhóm | Mua ngay tuần đầu | Nên mang từ nhà | Để sau hai tuần |
|---|---|---|---|
| Ngủ | Tấm trải nệm, vỏ gối | Gối, chăn quen dùng | Nệm topper, rèm cản sáng |
| Tắm, vệ sinh | Giấy vệ sinh, nước rửa tay, chổi cọ | Khăn tắm, đồ cá nhân dùng dở | Kệ góc nhà tắm, thảm chống trơn |
| Ăn uống | Ly, một bát, một đôi đũa, một thìa | Dao nhỏ, kéo, hộp đựng có nắp | Bếp điện mini, nồi, chảo |
| Quần áo | Móc phơi khoảng 15 cái, túi đựng đồ bẩn | Đồ đủ mặc 7 ngày | Giá phơi gấp, tủ vải |
| Dọn dẹp | Chổi, hót rác, giẻ lau, túi rác | Xô hoặc chậu nhỏ nếu có | Cây lau nhà, nước lau sàn |
| Học, làm | Ổ cắm kéo dài | Đèn bàn, sạc, tai nghe | Bàn gấp, ghế, kệ sách |
| Sức khoẻ | Nhiệt kế, băng dán vết thương | Thuốc đang dùng theo đơn | Hộp sơ cứu đầy đủ hơn |
Cột "mang từ nhà" quan trọng hơn người ta nghĩ. Gối và chăn quen mùi giúp ngủ dễ hơn ở chỗ lạ, còn dao, kéo, hộp đựng ở nhà thường thừa vài chiếc mà mua mới thì tốn. Hỏi bố mẹ trước một tuần để mọi người còn gom.
Cột "để sau" không phải là cột "không cần". Đó là những món mà hai tuần sống thật sẽ cho bạn biết có cần hay không, cần loại nào, đặt ở đâu.
Vì sao nên đợi hai tuần mới mua đồ lớn
Hai tuần là khoảng thời gian đủ để lặp lại mỗi thói quen chính ít nhất mười lần: ngủ, tắm, ăn sáng, đi học hoặc đi làm, giặt đồ. Sau mười lần, bạn biết mình hay ăn ở phòng hay ăn ngoài, học ở bàn hay học ở thư viện, phơi đồ ở đâu thì khô. Trước đó, mọi quyết định mua sắm chỉ dựa trên tưởng tượng.
Ví dụ giả định: Linh, sinh viên năm nhất ở một phường gần Thủ Đức, mua ngay một bộ nồi ba chiếc và bếp điện trong tuần đầu vì nghĩ sẽ tự nấu mỗi ngày. Hai tuần sau, lịch học kín từ sáng đến chiều, Linh chỉ nấu vào tối thứ Bảy và Chủ nhật. Một nồi đa năng nhỏ là đủ, hai chiếc còn lại nằm dưới gầm giường. Nếu chờ hai tuần, khoản tiền đó đã thành tiền đi lại cho cả tháng.
Đồ lớn còn có chuyện chỗ để. Phòng 15 m² chỉ có vài mét tường trống. Một chiếc kệ đặt sai chỗ chắn mất ổ cắm hoặc cửa sổ thì rất khó dời. Sau hai tuần, bạn đã biết góc nào hay đi qua, góc nào nắng chiếu buổi chiều, chỗ nào nước hay bắn từ nhà tắm ra, và chọn vị trí đúng ngay lần đầu.
Còn một lý do ít ai nói: tuần đầu thường là tuần mệt nhất. Bạn vừa làm quen đường đi, vừa nhận lớp hay nhận việc, vừa xếp đồ. Đi mua sắm lúc mệt dễ chọn theo cảm xúc, dễ lấy món to hơn cần thiết cho "đỡ phải đi lần nữa". Hai tuần sau, khi đã đi lại quen, một buổi chiều rảnh đi mua với danh sách rõ ràng thường tiết kiệm được cả tiền lẫn chỗ.
Những món người mới hay mua thừa
Bộ nồi chảo đầy đủ. Một người nấu cho chính mình thường chỉ dùng một nồi và một chảo. Bộ ba, bộ năm chiếc chiếm cả một góc phòng.
Đồ trang trí, đèn dây, tranh dán. Đẹp và vui, nhưng nên làm sau khi phòng đã gọn. Trang trí một căn phòng còn lộn xộn chỉ làm nó trông lộn xộn hơn.
Nhiều loại nước tẩy rửa. Tuần đầu chỉ cần một loại nước rửa bát, một loại nước lau đa năng và xà phòng. Mỗi chai thêm vào là thêm một thứ phải đọc nhãn, và tuyệt đối không pha trộn các chất tẩy với nhau.
Tủ quần áo lớn. Quần áo của một người mới ra ở riêng thường vừa một giá treo và hai thùng nhựa. Tủ lớn chỉ đáng mua khi bạn định ở lâu và chủ nhà đồng ý cho đặt.
Đồ điện công suất lớn. Nồi lẩu điện, máy sấy tóc công suất cao, lò nướng đều kéo nhiều điện, có phòng trọ còn ghi rõ trong nội quy là không cho dùng. Hỏi chủ nhà trước khi mua bất cứ thứ gì cắm điện để nấu hay sưởi.
Đồ "phòng khi". Ô dự phòng thứ ba, bộ dụng cụ sửa xe đầy đủ, hai bình giữ nhiệt. Đồ phòng khi chỉ nên mua khi cái "khi" đó xảy ra ít nhất một lần.
Lên danh sách của riêng mình trong 20 phút
Danh sách in sẵn trên mạng là của người khác. Để có danh sách của mình, ngồi xuống với một tờ giấy và làm theo thứ tự này:
- Viết ra một ngày bình thường từ lúc thức dậy đến lúc đi ngủ, chia thành khoảng 10 việc: dậy, đánh răng, ăn sáng, đi học, ăn trưa, về phòng, tắm, ăn tối, học hoặc nghỉ, ngủ.
- Cạnh mỗi việc, ghi đồ cần dùng. Đánh răng cần bàn chải, kem, ly. Ăn tối ở phòng cần bát, đũa, thứ để hâm nóng.
- Đánh dấu đồ chủ nhà hoặc ký túc xá đã có. Hỏi trước qua tin nhắn, kèm ảnh chụp phòng nếu được.
- Đánh dấu đồ có thể mang từ nhà. Gom chúng vào một thùng riêng ghi chữ "mở trước".
- Phần còn lại là danh sách mua. Chia hai: món cần trước đêm đầu và món mua trong tuần.
- Đặt một mức tiền tối đa cho cả danh sách tuần đầu, ghi chi tiêu vào điện thoại. Khi chạm mức đó, các món còn lại chờ sang tuần sau.
Hai mươi phút ngồi viết giúp tránh ba chuyến chạy ra cửa hàng trong cùng một ngày, chuyện rất hay gặp khi đi mua theo trí nhớ. Chuyện lập ngân sách cả tháng là một đề tài khác; ở đây chỉ cần một con số trần cho tuần đầu.
Sau tuần đầu: tự kiểm thiếu gì, thừa gì
Cuối tuần đầu, dành mười phút nhìn lại. Có lúc nào bạn phải mượn đồ của phòng bên, hay chạy ra cửa hàng lúc khuya? Món đó đi vào danh sách mua. Có món nào mua về mà chưa mở hộp? Để nó ở chỗ dễ thấy thêm một tuần, nếu vẫn chưa dùng thì cân nhắc đổi trả hoặc nhường lại cho bạn cùng khu.
Một dấu hiệu dễ nhận ra là các món cứ nằm ngổn ngang trên sàn hoặc trên giường. Không phải phòng bạn bừa, mà là đồ chưa có chỗ. Thường chỉ cần thêm một thùng nhựa có nắp, một giỏ nhỏ cho đồ vệ sinh cá nhân hoặc một móc dán tường loại không cần khoan là xong; móc dán khi gỡ có thể để lại vết trên sơn, nên hỏi chủ nhà trước nếu tường mới sơn.
Trang mẹ Nhím Lông Xanh (nhimlongxanh.com) có thêm bài về mẹo vặt gia đình như khử mùi, làm sạch đồ dùng; khi đã quen nếp ở phòng mới, các mẹo đó dễ áp dụng hơn. Còn tuần đầu, mục tiêu chỉ là ngủ đủ, ăn đủ, đi học đi làm đúng giờ, và không tiêu quá con số mình đã đặt.
Giữ lại tờ danh sách tuần đầu sau khi đã gạch xong. Lần chuyển phòng tiếp theo, hoặc khi em họ, bạn cùng quê sắp lên thành phố hỏi cần mang gì, tờ giấy đó có giá trị hơn mọi danh sách in sẵn, vì nó đã được kiểm bằng hai tuần sống thật.
Câu hỏi thường gặp
Mới ra ở riêng nên chuẩn bị bao nhiêu tiền cho đồ dùng tuần đầu?
Không có con số chung vì giá mỗi nơi khác nhau và phòng trang bị sẵn nhiều ít khác nhau. Cách làm thực tế là lập danh sách theo một ngày sinh hoạt, gạch món đã có và món mang từ nhà, rồi cộng phần còn lại. Đặt thêm một khoản dự phòng nhỏ cho hai ba món quên.
Có nên mua đồ cũ cho phòng trọ trong tuần đầu không?
Đồ không dính tới vệ sinh cá nhân như bàn gấp, ghế, kệ, giá phơi mua cũ khá hợp. Gối, nệm, đồ điện nấu ăn thì nên cân nhắc kỹ hơn. Tuần đầu bận nhiều việc, nên ưu tiên đồ mới nhỏ gọn, để việc săn đồ cũ sang tuần thứ ba khi đã có thời gian đi xem.
Đồ nào nhất định nên mang từ nhà thay vì mua mới?
Gối và chăn quen dùng, khăn tắm, dao nhỏ, kéo, hộp đựng có nắp, đèn bàn, thuốc đang dùng theo đơn của bác sĩ. Đây là những món nhà thường có dư, mang theo không nặng mà giúp bạn đỡ một khoản và ngủ dễ hơn ở chỗ lạ.
Ở ký túc xá thì danh sách có khác ở trọ không?
Khác ở chỗ ký túc xá thường đã có giường, tủ, bàn và cấm một số đồ điện. Đọc nội quy trước, bỏ khỏi danh sách những món bị cấm hoặc đã có sẵn. Đồ dùng chung trong phòng nên bàn với bạn cùng phòng để không mua trùng.
Làm sao để không quên đồ khi chuyển ra ở riêng?
Viết danh sách theo một ngày sinh hoạt thay vì theo trí nhớ, gom đồ dùng đêm đầu vào một thùng riêng ghi chữ mở trước, và chụp ảnh từng thùng trước khi dán băng keo. Khi đến nơi, mở thùng đó đầu tiên.
Có cần mua bếp và nồi ngay khi mới ra ở riêng không?
Không cần ngay. Hai tuần đầu, một ấm siêu tốc hoặc nồi cơm điện nhỏ đủ để nấu cơm, hâm đồ ăn, nấu mì. Sau hai tuần bạn biết mình nấu ở phòng mấy bữa mỗi tuần, khi đó mới chọn bếp và nồi hợp với nhịp sống thật.